Eslovenia

Estau d'Europa

A Republica d'Eslovenia ye un país y estato d'Europa Central. Muga con Italia a l'ueste, con a mar Adriana por o sudueste, con Croacia por o sud y l'este, con Hongría por o noreste y con Austria por o norte.

Republica d'Eslovenia
Republika Slovenija
Bandera d'Eslovenia Escudo d'Eslovenia
(En detalle) (En detalle)
Lema nacional:
Himno nacional: Zdravljica
Situación d'Eslovenia
Capital
 • Población
Ljubljana
265.881
Mayor ciudat Ljubljana
Idiomas oficials Esloveno
Forma de gubierno
President
Primer menistro
Republica
Borut Pahor
Janez Janša
Independencia
- Declarata
- Reconoixita
de Yugoslavia
25 de chunio de 1991
1992
Superficie
 • Total
Mugas
Posición 153º
20.253 km²
1.334 km
Población
 • Total (2021)
 • Densidat
Posición 143º
2.111.461
104,25 hab/km²
PIB (PPA)
 • Total (2008)
 • PIB per capita
Posición 81º
€ 44.429 millons
US$ 29.472
Moneda Euro (EUR)
Chentilicio Esloveno/a
Zona horaria
 • en Verano
UTC+1
UTC+2
Dominio d'Internet .si
Codigo telefonico +386
Prefixo radiofonico S5A-S5Z
Codigo ISO 705 / SVN / SI
Miembro de: UE, OTAN, ONU, OSCE

Ye un país d'amplas selvas y con modelato karstico. A mas gran part d'a población ye de nacionalidat etnica eslovena, anque bi ha tamién crovates y serbos. A identidat d'os eslovenos ye alazetada en a suya luenga, l'Esloveno, que los fa diferents d'os suyos vecins alemans d'Austria. L'idioma eslavo sirvió pa que en o pasato bell esloveno creyese en o ilirismo, ideolochía que fracasó con a fin de Yugoslavia. A identidat eslovena ye diferents d'atras identidatz eslavas a causa d'a experiencia historica d'un pueblo eslavo que ha vivito chunto con os alemans (concretament os austriacos, fendo parte de l'Imperio austriaco y de l'Imperio austro-hongaro), compartindo una evolución socioeconomica enta la industrialización y o capitalismo, en un contexto diferent a los pueblos eslavos d'os Balcans, que han tenito influencias griegas y turcas. Simbolo de tot ixo ye l'alfabeto latín que fan servir y a relichión catolica que comparten con os eslavos crovates.

CheografíaEditar

Eslovenia se troba en Europa central y sudoriental, tocando os Alpes y marguinando la mar Mediterrania. Se troba entre as latitutz 45 ° y 47 ° N, y as longarias 13 ° y 17 ° E. Lo meridián 15 este quasi corresponde a la linea meya d'o país en l'adreza ueste-este.[1] Lo Centro Cheometrico d'a Republica d'Eslovenia ye ubicau en as coordenadas 46 ° 07' 11.8 N y 14 ° 48' 55.2 E. Se troba en Slivna en o municipio de Litija. A tuca mas alta d'Eslovenia ye Triglav (2.864 m); l'altaria promeyo d'o país sobre o livel d'a mar ye de 557 m.

Quatro rechions cheograficas europeas importants se troban en Eslovenia: os Alpes, os Dinarides, a plana de Panonia y a mar Mediterrania.

Lo termin topografía karstica se refiere a lo saso karstico d'o sudueste d'Eslovenia, una rechión de piedra calsinera de ríos subterranios, congostos y espelungas, entre Ljubljana y a mar Mediterrania. En a plana de Panonia a l'este y nordeste, enta as buegas crovata y hongara, o paisache ye esencialment plano. Manimenos, a mayor parti d'Eslovenia ye montanyosa, con arredol d'o 90 % d'a suya superficie terrestre a 200 m u mas sobre o livel d'a mar.

Más d'a metat d'Eslovenia, que tien 11.823 km2, ye cubierta de selvas, ocupando o tercer puesto en Europa, per porcentache d'aria boscosa, dimpués de Finlandia y Suecia. As redoladas son cubiertas sobretot per selvas de faus, abetz y caixicos y tienen una capacidat de producción relativament alta. Encara se troban restas de selvas virchens, as mas grans en a redolada de Kocevje.

ClimaEditar

Eslovenia se troba en latitutz atemperadas. Lo suyo clima tamién ye influenciau per a variedat de relieu y l'influxo d'os Alpes y la Mar Hadriana. En o nordeste predomina o tipo de clima continental con mayor diferencia entre as temperaturas d'hibierno y verano. En a rechión costera, i hai un clima submediterranio. L'efecto d'a mar sobre as temperaturas tamién ye visible en a val de Soca, mientres que en as rechions d'alta montanya ye present un clima alpino severo. Existe una fuerte interacción entre istos tres sistemas climaticos en a mayor parti d'o país.[2]

As precipitacions, que a ormino provienen d'o golfo de Chenova, tamién vareyan en tot o país, con mas de 3500 mm en qualques rechions occidentals y descendiendo a 800 mm en Prekmurje. A nieu ye pro freqüent d'hibierno y a capa de nieu récord en Ljubljana se rechistró en 1952 con 146 cm.

En comparanza con Europa occidental, Eslovenia no fa muito aire perque se troba dezaga d'os Alpes. As velocidatz meyas de l'aire son mas baixas que en as planas d'os países vecins. A resultas d'o suyo terreno accidentau, os aires verticals locals con periodos diarios son presents. Amás d'istos, i hai tres aires d'especial importancia rechional: o bora, o jugo y o foehn. Lo jugo y o bora son caracteristicos d'o Litoral. Mientres que o jugo ye humido y calido, o bora gosa estar fredo. Lo foehn ye tipico d'as rechions alpinas d'o norte d'Eslovenia. Cheneralment presents en Eslovenia son l'aire d'o nordeste, l'aire d'o sudeste y l'aire d'o norte.[3]

Organización politico-administrativaEditar

Diez ciudatz mas importantsEditar

As diez ciudatz mas importants son:

Puesto Nombre Población en 2018
1 Ljubljana 289.518
2 Maribor 110.871
3 Kranj 55.950
4 Koper 51.794
5 Celje 49.377
6 Novo mesto 36.533
7 Domžale 35.675
8 Velenje 32.802
9 Nova Gorica 31.638
10 Kamnik 29.487

Cheografía humana y sociedatEditar

GastronomíaEditar

 
O ricet ye una virolla tipica.

A cocina eslovena ye una mestura de cocina centroeuropea (especialment austriaca y hongara), cocina mediterrania y cocina balcanica. Historicament, a cocina eslovena se dividió en cocina de ciudat, casa de campo, casa de campo, castiello, rectoría y cocina monastica. A resultas d'a variedat de paisaches culturals y naturals d'Eslovenia, i hai mas de 40 cocinas rechionals distintas.

Etnolochicament, os platos eslovenos mas característicos yeran os d'una olla, como o ricet, l'estofau d'Istria, o minestrone (mineštra) y o pan de cullara d'hordio sarracín žganci; en a rechión de Prekmurje tamién i hai bujta repa y prekmurska gibanica. Lo prosciutto (pršut) ye una delicadeza d'o litoral esloveno. Lo ruello de nueces (potica) s'ha convertiu en un simbolo d'Eslovenia, especialment entre a diaspora eslovena en os Estaus Unius. As sopas s'adhibioron a las virollas tradicionals solo en l'historia relativament recient.

Cada anyo dende 2000, a "Sociedat pa la Reconoixencia d'as Trunfas Rustidas como Plato Distinto" organiza o Festival d'a Trunfa Rustida, que atraye a mils de vesitants. As trunfas rustidas, que tradicionalment s'han serviu en a mayoría d'as familias eslovenas nomás os domingos, precedidas d'una sopa a pur de carne, como la de vetiella u de pollo, s'han representau en una edición especial de matasiellos d'o Correu d'Eslovenia lo 23 de noviembre de 2012. A salchicha mas conoixida ye a kranjska klobasa.

EsportesEditar

A partecipacion d'Eslovenia como equipe nacional ye recient porque dende 1929, compitioron con o equipe d'o Reino de Yugoslavia dica 1945 y dimpués con o equipe d'a Republica Federal Socialista de Yugoslavia dica 1991.

Os esportes mes practicatos en o país son o fútbol, o baloncesto, o balonmán, l'atletismo (mas que mas en as prebas de lanzamientos), a natación, o remo y os esportes d'hibierno, mas que mas o hockey chelo.

ReferenciasEditar

  1. (sl)Jenko, Marjan (2005). "O pomenu meridiana 15° vzhodno od Greenwicha". Geodetski Vestnik . 49 (4). pp. 637–638.
  2. (en) Tanja Cegnar. "Climate of Slovenia at Glance". Arso.gov.si.
  3. (sl) Bertalanič, Renato (2003). "Značilnosti vetra v Sloveniji" [Characteristics of Wind in Slovenia]. Klimatografija Slovenije

Vinclos externosEditar


Estaus d'Europa
Abkhasia3 | Albania | Alemanya | Andorra | Armenia2 | Artsakh3 | Austria | Azerbaichán1 | Belarrusia | Belchica | Bosnia y Herzegovina | Bulgaria | Cazaquistán1 | Croacia | Cheorchia1 | Chipre2 | Chipre d'o Norte2, 3 | Chequia | Dinamarca | Eslovaquia | Eslovenia | Espanya1 | Estonia | Finlandia | Francia1 | Grecia | Hongría | Islandia | Irlanda | Italia1 | Kosovo3 | Letonia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgo | Macedonia d'o Norte | Malta | Moldavia | Mónegue | Montenegro | Noruega | Osetia d'o Sud3 | Países Baixos | Polonia | Portugal | Reino Uniu | Rumanía | Rusia1 | San Marino | Serbia | Suecia | Suiza | Transnistria3 | Turquía1 | Ucraína | Vaticano
Dependencias: Åland | Akrotiri y Dhekelia | Chibraltar | Guernési | Isla de Man | Islas Feroe | Jèrri | Svalbard
1 Parti d'o suyo territorio ye difuera d'Europa. 2 Se troba en Asia, pero tien relacions historico-culturals con Europa. 3 Parcialment reconoixiu. 4 No reconoixito