Civilización

Articlo d'os 1000

O termin civilización tien una gran variedat de significatos relacionatos con a sociedat humana. En a mayoría d'os casos se'n fa uso ta referir-se a las sociedatz complexas u desembolicatas: aquellas que practican l'agricultura, tienen una división d'o treballo significativa, y una densidat de población prou gran ta formar ciudatz. D'atra man, civilización tamién puet emplegar-se ta referir-se a la suma, grandaria u desembolique d'a humanidat y d'os logros d'os humans en qualsiquier orden,[1] u en a cultura d'una comunidat en particular. A la fin, en un sentito mas amplo, a civilización se puet referir a la sociedat humana mundial.

A formación de ciudatz ye a caracteristica prencipal d'as civilizacions

Gosa considerar-se que una sociedat ye prou civilizada en dixar d'estar una sociedat tribal a on as relacions socials s'alazetan en parentesco entre los suyos miembros ta esdevenir una sociedat más complexa a on i destacan bellas caracteristicas, como un urbanismo y una arquitectura prou desembolicaus que fan que una part important d'a población resida en as ciudatz u a lo menos en pueblos como conseqüencia de l'estendillamiento d'o sedentarismo, un desembolique de l'agricultura y la ganadería que permita mantener a la población que no tienga o suyo treballo en o sector primario y faiga posible asinas una división d'o treballo que a la vegada permita o intercambio d'excedents de producción en forma de comercio con as sociedatz mugants u amanadas, una politica u poder politico prou centralizau y fuerte como ta creyar formas de control gubernamentals (estau, leis, exercito, monarquías, etz) y relichiosas (clero, templos...) sobre os ciudadans, y un desembolique cheneral d'o conoiximiento alazetau en a escritura superando a transmisión oral que permita a transmisión acumulativa en o tiempo d'ixe conoiximiento enta las succesivas cheneracions permetendo asinas l'aparixión d'inventos industrials que comporten o creiximiento d'a producción y de l'excedent ta continar a expansión d'a civilización.

Antiparte, qualsiquier civilización tiene un principio y un final, como nos amuestra la Historia. A ormino, as civilizacions desparixen por una esferra, que puet estar bell desastre natural (tierratremo, erupcions volcanica, inundacions, huracans, etz), bella guerra u desastre melitar, bella crisi economica u politica u bella situación que provoque un cambeo d'as condicions u d'a situación interna d'ixa civilización que faigan imposible a suya continación como tal. En desaparixer una civilización, gosa estar sustituida por una atra, asobent com cambeo u a lo menos transformación profunda d'a suya elite dirichent. Un exemplo en ye la cinta Gone with the Wind, que amuestra la cayida d'o viello Sud en perder os Estaus Confederaus d'America a Guerra Civil d'os Estaus Unius y rematar asinas a esclavitut a on s'alazetaba economicament o Sud, con as plantacions de cotón.

En o suyo sentiu más amplo, civilización esdevién un quasi sinonimo de Cultura, encluyendo-ie visions d'o mundo, ideolochía, costumbres, leis y institucions (ye decir, ixo que o marxismo y o materialismo histórico considerna as superestructuras, frente a las infrastructura formadas por os medios de producción y o treballo).

O termin civilización proviene d'o latín civis, "ciudadán" u "habitant d'un lugar", y d'o suyo adchectivo civilis. En iste sentito, "civilizato" significaba estar un ciudadán, una presona gubernata por as leis d'o suyo lugar, ciudat u comunidat.

Grans civilizacions historicasEditar

Contino se listan as civilizacions mas relevants a lo largo d'a historia por continents:

Articlos que se i relacionanEditar

Vinclos externosEditar

  1. Articlo de civilización d'o Gran Diccionari de l'Enciclopèdia Catalana