Abrir menú principal
Castiello de Lobarre
Castillo de Loarre 2006.jpg
Anvista d'o castiello de Lobarre.
Situación cheografica
Estato {{{estato}}}
País {{{país}}}
{{{tpdivisión}}} {{{división}}}
Situación Flag of Aragon.svg Lobarre, Plana de Uesca, Uesca, Aragón
Adreza {{{adreza}}}
Coordenatas
Diocesi {{{diocesi}}}
Advocación {{{advocación}}}
Culto {{{culto}}}
Orden {{{orden}}}
Rector {{{rector}}}
Vicario parroquial {{{vicario1}}}
2.º Vicario parroquial {{{vicario2}}}
Mosen {{{mosen}}}
Propietario {{{propietario}}}
Administrador {{{administrador}}}
Director {{{director}}}
Coste {{{coste}}}
Vesitable {{{vesitable}}}
Altaria {{{altaria}}}
Pisos {{{pisos}}}
Amplaria {{{amplaria}}}
Largaria {{{largaria}}}
Superficie {{{superficie}}}
Diametro {{{diametro}}}
Aforo {{{aforo}}}
Altaria s.r.m. {{{altaria srm}}}
Atras {{{atras dimensions}}}
Alcance {{{alcance}}}
Iluminación {{{iluminación}}}
Potencia {{{potencia}}}
Arquitectura
Tipo {{{tipo}}}
Estilo Romanico
Función Defensivo, administración territorial
Catalogación {{{catalogación}}}
Materials {{{material}}}
Construcción
Construcción Sieglos X-XIII, dencima d'una antiga fortaleza romana
Fundador {{{fundador}}}
Inicio {{{inicio}}}
Fin {{{fin}}}
Inauguración {{{inauguración}}}
Destrucción {{{destrucción}}}
Arquitecto {{{arquitecto}}}
Incheniero estructural {{{incheniero estructural}}}
Incheniero de servicios {{{incheniero de servicios}}}
Incheniero civil {{{incheniero civil}}}
Atros {{{atros}}}
Premios {{{premios}}}
Localización
Castiello de Lobarre en Aragón
Castiello de Lobarre
Castiello de Lobarre
Situación de Castiello de Lobarre en Aragón
Pachina web {{{web}}}

O castiello de Lobarre (castillo de Loarre en castellán) ye un castiello medieval aragonés, en o municipio de Lobarre, comarca d'a Plana de Uesca y provincia de Uesca. O castiello, a man d'a ciudat d'Ayerbe, ye a fortaleza en estilo romanico[1] mas important d'Aragón y de tota Espanya,[2] y fue declarata Molimento Nacional en 1906. Construito en os sieglos X-XIII, dencima d'una antiga fortaleza romana, o suyo estato de conservación ye perfecto (de fueras d'una parti d'epoca d'o rei de Navarra Sancho Garcés III O Gran, amás antiga d'o castiello),[2] y ye considerato internacionalment como uno d'os millors eixemplos d'arquitectura civil d'estilo romanico en Europa. Bellos autors dicen que ye por a suya posición o mas impresionant de totz (os castiellos) d'Espanya.[1]

Dende as suyas almenas, ye vesible tota a Plana de Uesca, y a suya función yera a protección d'os territorios d'o reino d'Aragón en as marguins d'o río Galligo y de l'antiga vía romana de Zaragoza ta Biarn, que trescruza la plana que bi ha a o suyo piet antis de dentrar en o curso d'o Galligo. Yera afrontato por o castiello musulmán de Boleya (castiello de Boleya),[1] que esfendeba as planas agricolas d'o norte de Uesca de l'abance d'o reino d'Aragón, y que resistió a la suya ocupación por o reino d'Aragón dencluso dimpués d'a cayita d'a ciudat de Uesca.[2]

O castiello de Lobarre ye construito dencima d'un pueyo[3] de piedra calsinera, sin d'alazetz. Asinas, no se li puet fer a zapa d'os alazetz, y ista ye una d'as suyas qualidaz esfensibas. O edificio principal ye rodiato por una muralla con as suyas torres, y o suyo aspecto externo ye o d'una construcción homochenia, encara que i haiga esviellamientos dende os suyos orichens.[1] Asinas, trobamos repuis romans u islamicos, encara que tan integratos en o conchunto d'o edificio que o suyo aspecto externo ye unitario y homochenio.[1] Seguntes diz en a suya obra sobre a Historia de l'arte l'historiador José Pijoan:[3]

o castiello de Lobarre fue construito en un periodo d'orichinalidat creyadora.

O castiello teneba tamién una función relichiosa, y i teneba dos ilesias construitas una dencima de l'atra, estando a que se troba en a parte inferior d'antis de 1095, quan se gravó un epitafio en as suyas paretz, y a superior ye tamién d'o sieglo XI.[3] As dos ilesias son de nau unica.[3] Parte d'as suyas esculturas son obra d'escultors formatos en o taller d'as obras d'a Seu de Sant Per de Chaca, encara que atras partes escultoricas tienen influencia d'artistas de Provenza.[3]

HistoriaEditar

As primeras noticias d'o castiello son d'o sieglo XI, en un texto en o qual o rei d'Aragón Sancho Garcés III O Gran cede o castiello a Lope Sánchez,[1] encara que os alazetz d'o edificio son muit anteriors, d'epoca d'o Imperio Román u mesmo d'os ibers.[2] En ixas envueltas, o castiello de Lobarre yera a posición mas abanzata d'o reino contra l'Islam, que lo conquerió en o sieglo XI encara que fue reconquiesto en 1070 por o rei Sancho Remíriz.[1]

 
Anvista cheneral d'o castiello de Lobarre y d'a plana de Uesca a o suyo piet.

En 1071 Sancho Remíriz cedió o castiello a monches agostins, quan encara no existiban ni a Orden d'o Espital ni a Orden d'o Temple, decisión que aprebó o Papa Alexandro II.[1] Ye fácil que a decisión se prenese ta fer esdevenir a o castiello o centro d'as operacions melitars ta la reconquiesta d'a propia ciudat de Uesca, setio que prencipió en 1094,[4] y tamién ta la reconquiesta d'Ayerbe en 1083.[5] Antiparte, tamién se diz que en o castiello de Lobarre i yera o cuerpo de Sant Demetrio, un santo venerato por a ilesia cristiana d'o Imperio Bizantín y que teneba un caracter meyo melitar meyo relichioso, a quala cosa casaba muit bien con o mesmo caracter mixto d'o castiello de Lobarre;[3] Os repuis de Sant Demetrio se troban encara hue depositatos en una arqueta en estilo romanico, que yera en o castiello encara que hue ye en Lobarre.[2] Quan se prencipió a construcción d'o monesterio en o interior d'o recinto fortificato d'o castiello, se miraba de construir d'un edificio relichioso de gran importancia, o primero d'o reino, més gran que as chicotas ilesias construitas dica allora en Aragón, y més gran que o monesterio de Sant Chuan d'a Penya u mesmo que o primer monesterio de Mont Aragón.[2]

Luego d'a conquiesta de Uesca, o castiello de Lobarre quedó dividito: en tanto que patrimonio reyal, yera o rei d'Aragón qui nombraba os suyos tenients, encara que dende o punto d'anvista d'a hierarquía relichiosa dependeba de l'abadía de Mont Aragón (l'actual castiello de Mont Aragón), a man d'a ciudat de Uesca.[4]

Antiparte, en o sieglo XIII o castiello estió uno d'os centros de resistencia en as rebelions d'a nobleza d'Aragón contra o rei Chaime I d'Aragón, y iste monarca confió a guarda d'o castiello a os caballers d'a Orden d'o Hespital, que li yeran fidels.[4]

 
O castillo de Lobarre, en una anvista dende o suyo piet.

Quan en 1410 morió sin de sucesión o rei Martín I, teneba o castiello Antón de Luna, que yera uno d'os partidarios d'a succesión d'a Corona d'Aragón en a presona de Chaime II d'Urchel, o candidato no esleito en o Compromís de Casp en 1412, que esleyó a Ferrando de Trastamara. Antón de Luna, luego d'a redota d'o suyo candidato, fació esdebenir o castiello de Lobarre o centro d'a suya resistencia armata a o nuevo rei, contratando a mercenarios angleses y gascons ta esfender o castiello,[2] encara que fuyó a o reino de Navarra luego d'a suya redota. Sindembargo, en o castiello resistiba a suya chirmana[4] (u prima y aimant, según atras fuents),[2] Violant de Luna, abadesa d'o monesterio cisterciense de Trasobars, que heba albandonato con gran escandalo d'o suyo tío, o Papa Benedet XIII d'Abinyón;[2] o castiello cayó nomás en 1413 dimpués d'un largo setio.[4]

En 1468 o castiello de Lobarre fue incorporato ya ta cutio ta o patrimonio reyal.[2] Antiparte, en a localidat que heba naixito a o suyo piet, Lobarre, ya bi heba tamién una ilesia, perdendo asinas o castiello no nomás a suya función melitar sino que tamién a suya función relichiosa. Asinas, o castiello fue abandonato.[4]


CuriosidatzEditar

O Castiello de Lobarre estió protagonista d'a cinta Kingdom of Heaven (2005) d'o director Ridley Scott, protagonizata entre atros por Orlando Bloom, Eva Green, Liam Neeson y Jeremy Irons. Muitos d'os habitants d'o lugar de Lobarre facioron parti d'o rodache d'a cinta como extras. O castiello puet veyer-se quantas vegadas mientres a cinta.

Tamién estió o scenario d'a cinta Miguel y William (2006), con Elena Anaya, Juan Luis Galiardo, Geraldine Chaplin, Malena Alterio y Josep María Pou.

D'atra man o mesmo castiello s'emplegó en a grabación y emisión d'o desapareixito programa La noche de los castillos (TVE) (1994), en que una parella acompanyata d'una azafata d'o programa viviba aventuras inolvidables aintro d'o mesmo, con a misión de rescatar a una princesa. En dito programa treballoron a-saber-los actors teatrals, pero habió de cancelar-se por falta de presupuesto y un baixo nivel d'audiencia.

Bibliografía consultataEditar

Vinclos externosEditar

ReferenciasEditar

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 (Monreal y Tejada, 1999:72)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 (es) O Castiello de Lobarre en a web de Castillos de Aragón.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 (es) Pijoan, José: El castillo de Loarre, en Summa Artis. Historia General del Arte, volumen IX, pachina 101, Espasa-Calpe, S.A., Madrid, 2a edición, 1949.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 (Monreal y Tejada, 1999:74)
  5. (es) José Luis García Lloret: La escultura románica del Maestro de Sant Juan de la Penya, Institución Fernando el Católico, Zaragoza, 2005, pachina 14, ISBN 84-7820-798-8
  Iste ye l'articlo numero 12.000 de Biquipedia.