Abrir menú principal
Aragonés d'a val d'Acumuer
Variedat de l'aragonés
Mapa situación aragonés Acumuer.svg
Situación de l'aragonés d'a val d'Acumuer
Localización cheografica
Territorios Val d'Acumuer
Lugar(s) principal(s) Acumuer
Sociolochía
Vitalidat Baixa
Literatura
Rasgos dialectals Central

L'aragonés d'a val d'Acumuer ye a variedat d'o idioma aragonés que se charra en a val d'Acumuer, estando poco conoixito y més pareixito a l'aragonés d'a Tierra de Biescas que no pas a l'aragonés d'o Campo de Chaca. Fa parte de l'aragonés central.

FoneticaEditar

Casos de perduga de –o final:

  • Viturián, camins, foratín, pin.

Ye documentata a epentesi antihiatica en o hiato ía:

  • diya.

Casos de ch en vez de Z:

  • chiriguellera.

Como se desvién en semontanés, chaqués u aragonés d'a val de Chasa, o fonema d'a –x- a vegatas puet castellanizar-se en –ch- por cheada (se decumenta abacho pero tamién baixa e cobaixo, ixos), bi ha posibles rearagonesizacions incorrectas con xeada: xiracans, xiramoscas

Xordas intervocalicas conservatas en:

En o grupo -it- derivato d'o latín -CT- s'ha de destacar que l'aragonés d'a val d'Acumuer ye chunto con l'aragonés cheso, ye un d'os pocos puestos de l'Alto Aragón occidental on s'ha documentato a forma nueit no castellanizata como noche, (en l'aragonés belsetán, centro-oriental, mantién a pronuncia d'a -t final en nuet).

MorfolochíaEditar

Os articlos son o, os, a, as con variant postvocalica ro, ros, ra, ras.

Participios en -au, –iu: cogiu, follau, ("con fuellas"), salvau.

Diminutivo -et prenunciato –é.

LexicoEditar

Lexico occidental: calderizo, paxaro, ezetra...

Parabras curiosas: amortación (despoblación), rodel (corro de gente).

BibliografíaEditar