Castellans

Castellans
Castellanos
Jota castellana - Procesión de la Virgen de San Lorenzo 2014 - Valladolid 1.jpg
Población total
10.657.417[1]
Rechions con comunidatz importants
Flag of Castile and León.svg Castiella-Leyón 1.477.756[2]
Bandera Castilla-La Mancha.svg Castiella-La Mancha 2.041.631
Flag of the Community of Madrid.svg Comunidat de Madrit 6.661.949
Flag of the Land of Valencia (official).svg Valencia castellana 47.588[3]
Flag of Cantabria.svg Cantabria 580.295
Flag of La Rioja (with coat of arms).svg A Riocha 315.675
Flag of Aragon.svg Aragón 59.720[4]
Idiomas
Castellán
Relichión
Catolica romana
Pueblos relacionaus
Castellans, leyoneses, aragoneses, andaluces
Mapa
Mapa d'as arias de cultura castellana y as zonas d'influencia
Mapa d'as arias de cultura castellana y as zonas d'influencia

Os castellans (en castellán castellanos) son os habitants de Castiella y un d'os components més importants d'o pueblo espanyol. En un sentito historico serían castellans tamién os habitants d'atras partz de l'antiga Corona de Castiella que fuoron repoblatas por castellans diferenciando-sen d'os vascos, gallegos, asturians, leyoneses, que mantenioron en mayor o menor mesura a suya identidat como pueblo diferent baixo os mesmos monarcas.

Identidat

Por a suya importancia numerica, a posición central y a importancia de l'idioma como vehiclo de comunicación entre os diferents pueblos d'a peninsula, a Espanya unificata ha tendito a identificar-se con o pueblo castellán més que con atros pueblos peninsulars, en especial dimpués d'a Guerra de Succesión Espanyola. D'esta traza os habitants de Castiella no fan distinción entre a suya identidat castellana y a suya identidat espanyola,[5] como si que han feito siempreo os vascos u dende o sieglo XIX os catalans.

Os andaluces y murcians historicament s'han identificato como castellans pero actualment no se gosan identificar como tals, por a suya posición periferica, por tener atros centros politicos, y haber desembolicato diferencias culturals.

Tamién dende as rechión_nativa1 perifericas d'o noreste s'identifica "castellán" dende o punto de vista etnolingüistico con qualsiquier habitant d'Espanya que parle castellán como luenga materna. D'esta traza pueblos en un grau abanzato de perduga d'a luenga propia como os aragoneses, navarros y leyoneses son identificatos como castellans por part d'os catalans y valencians.

Modo de vida tradicional

En un amplo territorio como Castiella os modos de vida tradicionals son muito variatos. En o medio rural castellán ye muito extendillata una agricultura cerealistica extensiva, y en o pasato una transuancia de bestiar ovín destinato a la producción lanera (a Mesta), controlata por a monarquía. Tamién bi ha zonas de vinyas y oliverals. De fueras d'en o Reino de Murcia, en os territorios habitatos historicament por os castellans no s'ha desembolicato una agricultura mediterrania de reganos d'a mida d'a Huerta Valenciana u a val d'Ebro.

Historia

A etnochenesi d'o pueblo castellán se troba entre l'alta Edat Meya y a baixa Edat Meya tierras d'o norte d'a provincia de Burgos y sud de Cantabria, que representaban a muga oriental d'o Reino Astur-Leyonés, repoblato baixo unas condicions especials con labradors militarizatos que se rechiban por un dreito propio diferent a lo "Fuero Chuzgo" d'o resto d'o reino. A tierra de Castiella se constituyó en condau, y s'independizó d'o Reino de Leyón, pa dimpués esdevenir un reino independient.

O Reino de Castiella creixió muito en os sieglos que duró a reconquiesta, y con a ocupación d'o centro y sud d'a Peninsula Iberica os castellans esdevinioron a principal grupo etnolingüistico u nación d'esta peninsula.[6] Os mozarabes d'a meseta sud s'asimoloron a los castellans.

Con a unificación d'as coronas de Castiella y Aragón a fins d'o sieglo XV os castellans representoron por o suyo peso demografico o pueblo més important politica y culturalment d'os estatos baixo a sobiranía d'os reis d'Espanya,[6] y dende ixe inte a historia d'os castellans ye enreligata con a historia d'Espanya. A creyacioń d'a Universidat de Salamanca creya foco de cultura castellana y en castellán en o sud d'o Reino de Leyón contribuye a castellanizar cultural y lingüisticament a los leyoneses locals, que son entre meyo d'os leyoneses d'a norte y d'os estremenyos d'orichen y luenga leyonesa. En o sieglo XVI avanza tamién a castellanización lingüistica, cultural y politica d'os aragoneses d'a val d'Ebro y as comunidatz aragonesas.

Referencias

  1. https://www.ine.es/dyngs/INEbase/es/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736177012&menu=resultados&idp=1254734710990
  2. Sin as provincias de Leyón, Salamanca y Zamora
  3. Comarcas de Requena-Utiel y Val d'Ayora
  4. (es) Nacidos en otras CCAA, residentes en Aragón en 2021. Castiella y Leyón (sin as provincias de Leyón, Salamanca y Zamora), Castiella-La Mancha y Comunidat de Madrit. Instituto Aragonés de Estadística
  5. Felipe Fernández-Armesto: Los hijos de Zeus. Pueblos, etnias y culturas de Europa. 1996 Grijalbo.
  6. 6,0 6,1 Amiram Gonem "Diccionario de los pueblos del mundo" Anaya

Bibliografía

  • Amiram Gonem. Diccionario de los pueblos del mundo Editorial Anaya.

Veyer tamién