Calazeit

Calazeit (Calaceite en castellán, Calaceit en catalán) ye un municipio aragonés, capital cultural d'a comarca d'o Matarranya, en a provincia de Teruel. A suya población ye de 1.011 habitants (2018), en una superficie de 81,3 km² y una densidat de población de 13,85 hab/km².

Calazeit
Calaceit
Municipio d'Aragón
Escudo d'armas
Casa d'a villa de Calazeit
Casa d'a villa de Calazeit
Entidat
 • País
 • Provincia
 • Comarca
Municipio
Flag of Aragon.svg Aragón
Teruel (provincia).svg Teruel
Matarranya
Superficie 81,3 km²
Población
 • Total

1,011 hab. (2018)
Altaria 511 m.
Distancia
 • 202 km

enta Teruel
Codigo postal 44610
Coordenadas 41° 1’ 1’’N 0°12’ 0’’E
Calazeit en Aragón
Calazeit
Calazeit
Situación de Calazeit en Aragón

CheografíaEditar

Ye situato en un tozal coronau por un castiello. Amán de Calazeit se troba o poblau iberico de San Antón.

MugasEditar

Maella Maella
Mazalión   Arens de Ledón, Caseres
Cretas Arens de Ledón

AdministraciónEditar

Reparto de concellersEditar

Eleccions municipals[1]
Partito 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019
Partido Popular - 5 4 5 5 3 5 1 4 5 5
Partido de los Socialistas de Aragón - 4 3 4 3 3 3 4 4 4 4
Esquerra Republicana de Catalunya - - - - - - - 1[2] 1[3] - -
Partido Aragonés - - - - 1 3 1 3 0 - -
Independients 9 - 1 - 1 - - - - - -
Centro Democrático y Social - - 1 0 - - - - - - -
Total 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9

AlcaldesEditar

Lista d'alcaldes
Lechislatura Nombre Partito politico
19791983 Avelino Claramunt Portoles Independient
19831987 Avelino Claramunt Portoles Partido Popular
19871991 Avelino Claramunt Portoles Partido Popular
19911995 Fernando de Latorre Jasa Partido Popular
19951999 Fernando de Latorre Jasa Partido Popular
19992003 Juan Miguel Casasús Mata Partido Popular
20032007 Juan Miguel Casasús Mata Partido Popular
20072011 Rosa María Doménech Vidal Partido de los Socialistas de Aragón
20112015 Josep Maria Salsench Mestre Partido Popular
2015-2019 Josep Maria Salsench Mestre Partido Popular
2019-2023 Carlota Nuñez Monclus Partido Popular

HistoriaEditar

A población tiene l'orichen en a epoca d'a dominación islamica (seguntes Joan Corminas o toponimo, arabe proviene de Qal'a Zeid, castiello de Zeid i se formó arredol d'una fortaleza d'a quala fablan os documentos. Conquerida por vegada primera sobre o 1132 por Alifonso I d'Aragón, de manera efímera, l'estió de nuevo por Remón Berenguer IV de Barcelona o 1149 con l'aduya de Bernat de Cambrils, que trobamos bién luego como primer siñor d'o puesto (o territorio de Calazeit comprendia os de Cretas, Ledón i Arens de Ledón y parte d'o de Mazalión. A conquiesta definitiva, estió, pero, pareixe, baxo Alifonso II d'Aragón. Heredoron os dreitos senyorials de Bernat de Cambrils, o suyo fillo Rotllan de Cambrils y o yerno Dalmau de Canyelles (ye falso o documento aportau por Santiago Vidiella en o suyo història de Calazeit por o cual a orden de Calatrava infeudó Calazeit a istos dos siñors, os que tenian ya os dreitos muitos años dinantes; a falsificación, feita o 1571 por os churaus de Calazeit, respondia a unas desputas sobre dreitos señorials con o bispe de Tortosa).{I}[4]

En 1209 os siñors de Cambrils retornoron os suyos dreitos senyorials sobre este sector a lo rei Pero II d'Aragón, o cual los atorgó a lo bispe de Tortosa con a fin que este tenese más fuerza en as negociacions que mantenia con o bispe de Zaragoza pa a concesión d'a parroquias d'as vals d'o Matarranya i d'o río d'Algars. O pleito se resolvió con una concordia (1210) entre os dos obispados seguntes a quala cadaguna reteneba as parroquias que ya poseyeba como a lo suyo siñor feudal, i asinas Calazeit, Arens, Ledón, Cretas i o lugarón de Mas de l'Ametlla (antigo lugarón, agora despoblada, d'o municipio de Calazeit) quedarón baixo a juridicción eclesiastica de l'obispado de Tortosa (con Calazeit como arxiprestazgo) dica o 1957, que en una restructurazión d'os limites (feita por mobiles politicos) pasoron a l'obispado de Zaragoza. Dimpués d'a concordia, y probablement seguindo un previo pacto, o bispe de Tortosa restituyió a juridicción señorial a los suyos antigos siñors.{II}[5]

En 1271 a orden de Calatrava adquirió o dominio sobre Calazeit y mui luego establió a comanda de Calaceite, deseparada d'a d'Alcañiz, que tenió comendadores propios documentaus entre o 1280 y o 1428. O 1278, a fin d'atrayer nuevos pobladores a la villa, o mayestro d'a orden de Calatrava atorga una interesant carta de población an se concedeban una serie de dreitos y privilechios y se constituyiba a base d'o futuro gubierno municipal.{III}[6]

O 28 de setiembre de 1428 a orden escambió a villa de Calazeit por la de Colmenar a Chuan II d'Aragón, o qual le atorgó (3 de marzo de 1429) a Francisco d'Arinyo, secretario de Alifonso II d'Aragón. Este mantenió o dominio d'o puesto dica o 1452, quan lo vendió por 11.500 libras jaqueses a lo bispe de y capitol de Tortosa. Pocos anyos dimpués, en 1462, a población --como atros lugars d'o sector- se metió a lo costau d'a Cheneralidat de Cataluña contra o rei Chuan II d'Aragón, y a rebelión estió safocada por o comendador Calatravés d'a Fraixneda, que s'apoderó d'a ciudat y reclamó o capitol de Tortosa un rescate d'1.600 florines pa tornar-la.{IV}[7]

A meyaus d'o sieglo XVII, epoca de guerras, enfermedat y calamidaz publicas (peste de 1625 con más de 130 muertos, sequera y mortalidat de 1646/49, etc.), a ciudat a l'inicio d'a Guerra d'os Segadors, estió ostil, como Tortosa, a las tropas franco-catalanas, que endrezadas por o cheneral La Mothe, dimpués d'haber infligido una dura redota a las tropas de Felipe III d'Aragón, o día 25 de mayo de 1643. Lunes de Pascua Florida, forzoron a dentrada d'o rezinto amurallado y espulloron a población y una buena parte d'os abitador fuyioron y se refuchioron en os lugars d'arredol, pero os franceses cremoron un d'os millors molins d'aceite d'o país, y facioron desaparexer as siet campanas d'a ilesia, o reloch, ornamentos y reliquias, entre as qualas la d'a Santa Espina, que posteriorment reapareció. Dica o 1651 a comarca estió plagada de miquelets que, seguntes o pareixer d'os churaus de Calazeit, yeran <<ladrons deixaus d'a man de Dios, que no tienen casa y familia, a los quals, por no decir-les atras cosetas, les decimos miquelets>>.{V}[8]

Iste favorable inizio d'o sieglo XVIII s'interrumpe con a Guerra de Succesión. Calazeit, como tota a comarca, se metió a lo costau d'o rei-archiduque Carlos III. Os sucesos más grieus pa la ciudat estioron o 24 de febrero de 1706, cuan s'eban conzentrau más de 1.500 ombres d'os lugars d'arredol endrezaus por diez capellans pa fer fren a os borbonicos. As fuerzas de Felipe IV d'Aragón, comandadas por o mariscal de Tessé, prenioron a sangre y fuego a ciudat y murioron muitos d'os suyos defensors.{VI}[9]

O sieglo XVIII estió economicament y demograficament positivo dentro d'a tonica cheneral d'o país y, a l'inicio d'o sieglo XIX, a Guerra d'o Franzés no representó pa Calazeit atros problemas que fuertes contribucions de diners a los franceses y en as tropas d'o país. Dimpués d'a guerra a villa se liberó d'o dominio d'o cabildo de Tortosa y en 1823 se convirtió en cabeza d'un partiu chudicial luego suprimiu y repartiu entre os d'Alcañiz y de Castellot y posteriorment reorganizau en o de Val de Robres.{VII}[10]

A guerra civil de 1936/39 també incidió en a població, que estió a primera en ofrir resistència as d'o Front Popular venides dende de Barcelona. O 25 de chulio d'o mesmo 1936, dimpués d'unas quantes hores de tiroteo, as tropas republicanas dentroron a Calazeit, an i habió quantas muertes; seguidament o sindicato libertario d'a CNT instauró un rechimen de col·lectivizacions que perdurà dica a dentrada d'as tropas franquistas en a primavera d'o 1938.{VIII}[11]

Puestos d'intrésEditar

 
Carrera de Calazeit, a la dreita l'antigua garchola.

FiestasEditar

  • Fiesta de Sant Cristoval, chulio.
  • Fiestas mayors, 15-16 d'agosto.

Presonalidatz naixitas de CalazeitEditar

ReferenciasEditar

  1. Archivo electoral
  2. Como L'Entesa per Calaceit
  3. Como L'Entesa per Calaceit-Acord Municipal
  4. Gran Geografia Comarcal de Catalunya, volum 11, pàg. 317/21 (ISBN 84-85194-44-6)
  5. Gran Geografia Comarcal de Catalunya, volum 11, pàg. 317/21 (ISBN 84-85194-44-6)
  6. Gran Geografia Comarcal de Catalunya, volum 11, pàg. 317/21 (ISBN 84-85194-44-6)
  7. Gran Geografia Comarcal de Catalunya, volum 11, pàg. 317/21 (ISBN 84-85194-44-6)
  8. Gran Geografia Comarcal de Catalunya, volum 11, pàg. 317/21 (ISBN 84-85194-44-6)
  9. Gran Geografia Comarcal de Catalunya, volum 11, pàg. 317/21 (ISBN 84-85194-44-6)
  10. Gran Geografia Comarcal de Catalunya, volum 11, pàg. 317/21 (ISBN 84-85194-44-6)
  11. Gran Geografia Comarcal de Catalunya, volum 11, pàg. 317/21 (ISBN 84-85194-44-6)
  12. (es) Declaración d'a ilesia de Nuestra Sinyora de l'Asumpción de Calazeit como Bien d'Intrés Cultural en o BOA.