Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla.
Olivera

tranco d' Olea europaea
Dominio: Eukaryota
Reino: Plantae
División: Magnoliophyta
Clase: Magnoliopsida
Orden: Lamiales
Familia: Oleaceae
Chenero: Olea
Especie: O.europaea
Olea europaea

Olea europaea u olivera[1] ye una especie d'árbol d'a familia d'as Oleaceae que se cautiva dende antigo en l'aria mediterrania por l'aceite u olio que se troba en o suyo fruito, a oliva, que amás ye comestible.

A riqueza de muitas arias d'o Sistema Iberico y d'o Semontano Iberico en a Edat Meya se basó en o cautivo de zafrán y olivera.(i fa falta una fuent) En os primers tiempos d'a Espanya franquista a narancha y l'aceite d'oliva yeran unas d'as pocas exportacions d'o país que i aportaban divisas.(i fa falta una fuent) Enantes d'as grans chelatas d'os anyos 1950 a olivera yera o cautivo prencipal d'o semontano baixoaragonés, como actualment encara esdevién en a provincia de Chaén.(i fa falta una fuent)

L'agrotipo d'a forma cautivata encara existe en a Baixa Cinca y toda la rechión mediterrania septentrional (Catalunya, Occitania, norte d'Italia);(i fa falta una fuent) ye a dita "olivera borde" (Olea europaea L. spp. sylvestris), acebuche en castellano y ullastre en catalán. Ye de mida redueita, con brancas opuestas, anglosas y las d'abaixo con punchas, fuellas chicotas, y fruitos mes chicoz que as olivas, con poca polpa y no comestiles.

Terminolochía baixoaragonesa relacionata con a olivera

editar

Ditos y mazadas

editar
  • «as oliveras con faramalla no las veigas guaire»
  • «as oliveras que en agosto se sazonan en octubre fan corona»[2]

Referencias

editar
  1. (an)/(ca)/(es) Cartel d'a flora (PDF: 13.9 Mb) d'a pachina web "Aragón Natural" d'o Gubierno d'Aragón
  2. (es) Pedro Arnal Cavero: Refranes, Dichos, Mazadas... En El Somontano Y Montaña Oscense, Prames, 2013, ISBN 978-8483213957, p.155

Vinclos externos

editar