Castiello de Boltanya

(Reendrezau dende Castiel de Boltanya)

O Castiello de Boltanya, localment dito «castiel»,[1] conoixito tamién como Castiello d'os Condes de Sobrarbe, anque este zaguer nombre no ye especificament correcto, perque mai no estió lo puesto a on que residisen os sinyors d'o Condau de Sobrarbe.

Castiello de Boltanya
Boltanya - Castiello en o cinglo.jpg
Envista d'o castiello de Boltanya dende lo barranco de Canyimars.
Situación cheografica
Estato
País
'
Situación Flag of Aragon.svg Boltanya, Uesca, Aragón
Adreza
Coordenatas
Archidiocesi
Diocesi
Arcipestrau
Advocación
Culto
Orden
Rector
Vicario parroquial
2.º Vicario parroquial
Mosen
Propietario
Administrador
Director
Coste {{{coste}}}
Vesitable
Altaria
Pisos
Amplaria
Largaria
Superficie
Diametro
Aforo
Altaria s.r.m.
Atras
Alcance
Iluminación
Potencia
Arquitectura
Tipo
Estilo Hispano-musulmán
Función Esfensiva
Catalogación
Materials
Construcción
Construcción sieglo VIII
Fundador
Inicio
Fin
Inauguración
Destrucción
Arquitecto
Incheniero estructural
Incheniero de servicios
Incheniero civil
Atros
Premios
Pachina web
Localización
Castiello de Boltanya ubicada en Aragón
Castiello de Boltanya
Castiello de Boltanya
Castiello de Boltanya en Aragón

A fortaleza la construyoron os musulmans en a zona meya d'o que agora ye la comarca de Sobrarbe ta desfender a valle de l'Ara contra d'os cristians en a Marca Hispanica, d'antes que no se i escomenzás a reconquiesta. Estió un bastión de grant importancia per a suya ubicación estratechica y per elevar-se en mont d'a villa de Boltanya, que s'estendeba en as garras d'ixe mont dende tiempos d'os romans.

D'a epoca d'o dominio musulmán se'n sabe poquetas cosas a demés que os califas de l'Al-Ándalus teneban conoixencia d'este castiello y le guardaban intrés en a desfensa d'esta par d'as mugas, motivo ta que lo califa Abderramán III no vulcase la confanza suya si que en Amrus ibn Muhammad ta triar-lo ta que el gubernase. Más que no conoixer-se bien, a reconquiesta d'a plaza de Boltanya encara ye un misterio, pero se ye puesto saber que en l'anyo 941 lo rei de Pamplona García Sanchez I ya se feba contar a villa y castiello d'entre las suyas posesions en Sobrarbe.

En o sieglo siguient, baixo lo reinato de Sancho lo Grant, o gubierno d'a plaza de Boltanya el desempenyó lo sobrino d'o rei mesmo, Eiximeno Garcés, dende 1028 dica 1031, y dimpuesas per Sancho Galindiz dende 1036 dica 1080 en reinando ya Remiro I d'Aragón. Estes datos fan d'ir una imachen de como yera de prencipal a villa y castiello de Boltanya en aquels primers anyos d'a reconquiesta en o Condau de Sobrarbe.

A torre hexagonal d'o castiello de Boltanya ye carateristica.

Dentrato ya lo sieglo XII, fendo comparanzas con l'anterior, Boltanya pierde importancia a favor de l'Aínsa, de maniera especialment asentuata dimpués que Alifonso I lo Bataller le i dase una concesión de fuer y carta de población a la villa d'a Cinca, tot ixo en l'anyo 1024. Os sieglos posteriors habrían de veyer a redución d'os privilechios municipals de Boltanya dica tornar-se una aldeya en termins churidicos en chos de l'Aínsa, sin de garra fuers u dreitos municipals.

No ye dica 1430 que Chuan de Bardaixí obteneriba lo tetulo de sinyorato de Boltanya, on que la fuerta oposición que i fayoron os infanzons que en a villa i veviban forzoron a lo qui alavez yera rei, Alifonso V d'Aragón lo Magnanimo, que revocase la concesión de fuers ta la villa, en tornando-se totas las potestatz que ésta u garra d'os suyos sinyors podesen tener a las mans d'o monarca.

Nota de lexicoEditar

  1. Esta ye una forma local d'a parola «castiello», con perduga d'a -o final atona, huei documentata só que en a comarca de Sobrarbe, antigament tamién en a Val d'Ebro y Comunidat de Teruel.