Deputación Cheneral d'Aragón

A Deputación Cheneral d'Aragón (tamién conoixida como Gubierno d'Aragón u simplament, por as suyas siglas DChA) ye l'organo de gubierno d'a comunidat autonoma d'Aragón, que represienta o poder executivo. A suya siede se troba en o Edificio Pignatelli. Encara que l'organo actual naixió con a Transición Espanyola (como organo preautonomico, en 1978, y como organo executivo d'a Comunidat Autonoma seguntes o Estatuto d'Autonomía d'Aragón de 1982) tien o suyo orichen historico en a Deputación de'l Cheneral d'o Reino d'Aragón u Cheneralidat d'Aragón, que estió vichent entre 1364 y 1708. Ye una d'as tres institucions tradicionals aragonesas, chunto con o Chusticia d'Aragón y as Cortz d'Aragón.

Deputación Cheneral d'Aragón
Logotipo del Gobierno de Aragón.svg
Edificio Pignatelli Zaragoza 41.jpg
L'Edificio Pignatelli, seu d'o gubierno
Información d'o Gubierno
Churisdicción Flag of Aragon.svg Aragón
Seu Pyo. María Agustín, 36
Zaragoza, Aragón

41°39′00″N 00°53′00″U
President Javier Lambán Montañés
Pachina web
aragon.es
Bandera d'Aragón
Iste articlo fa parti d'a serie
Politica d'Aragón

Poder lechislativo
As Cortz d'Aragón

Poder executivo
President
Deputación Cheneral d'Aragón

Poder chudicial
Tribunal Superior de Chusticia d'Aragón
Audiencia Provincial d'Aragón

Atros articlos
Boletín Oficial d'Aragón
O Chusticia d'Aragón
Eleccions autonomicas
Estatuto d'Autonomía d'Aragón

Contenius

A Deputación Cheneral d'Aragón en a Edat Meya y Moderna.Editar

Se veiga l'articlo prencipal: Deputación Cheneral d'o Reino d'Aragón

Ista institución naixió como organismo permanent que gubernaba bells afers d'a politica aragonesa dende a plega d'unas Cortz d'Aragón, dica l'otra. En primeras, a prencipal función que teneba yera a cullita d'as Cheneralidatz, impuesto que se culliba d'os productos que pasaban as buegas aragonesas, creyau en 1364. Encara que en bell momento se pensó de fer una Deputación Cheneral de toda la Corona d'Aragón, instalada en Gandesa, decamino se decidió de fer-ne una en cada territorio: a Deputación Cheneral d'Aragón, a Cheneralidat de Catalunya y a Cheneralidat de Valencia.

Dende metat d'o sieglo XV s'estableix que tenese ueito deputaus, dos de cada brazo d'as Cortz d'Aragón: nobleza, caballers y infanzons, clero y ciudatz. En 1446 se decide de trigar-los por sorteyo con o sistema d'a insaculación, que se feba totz os anyos o día 3 de mayo.

En 1436 s'acordó de bastir-se una siede a canto d'A Seu d'o Salvador de Zaragoza: as Casas del Reyno, en do s'instaló tamién o Chusticia d'Aragón, i heba una gran cambra pa fer as sesions d'as Cortz d'Aragón y se creyó l'Archivo d'o Reino d'Aragón. Se cremó en chinero de 1809.

Amás d'a cullita d'impuestos, a Deputación s'ocupó d'otros treballos: s'organizó a Guarda d'o Reino pa luitar contra o bandolerismo, se cusiraban y apanyaban os camins y puents pa fer onra a o comercio, fació analises d'a economía pa mirar de millorar a suya situación, se pagaba a un Cronista d'Aragón pa que escribise a historia d'o reino, etc.

A Deputación defendió a sobén os Fueros d'Aragón -y os privilechios d'una parte d'a sociedat aragonesa- contra l'absolutismo d'a monarquía hispanica, pero dimpués d'a Rebelión de 1591 perdió muito poder, y en 1707 se suprimió, como todas as institucions aragonesas, con os Decretos de Nueva Planta.

A Deputación Cheneral d'Aragón en l'actualidat.Editar

A recuperación de l'autonomía d'Aragón en a preautonomía de 1978 y o Estatuto de 1982 permitió de recuperar ista antiga institución, convertida en l'organo d'o poder executivo d'Aragón. A siede ye en l'Edificio Pignatelli de Zaragoza.

ComposiciónEditar

O suyo President u President d'o Gubierno d'Aragón ye esleyiu por as Cortz d'Aragón, diriche o gubierno y ye a maxima autoridat d'a Comunidat Autonoma. Os atros miembros d'a Deputación Cheneral d'Aragón son nombraus por o President. A días de hue consta de diez miembros: nueu d'o PSOE-Aragón y uno d'o CHA[1].

Gubierno actualEditar

Presidents d'o Gubierno d'Aragón (Autonomía)Editar

Javier Lambán MontañésLuisa Fernanda RudiMarcelino Iglesias RicouSantiago Lanzuela MarinaRamón Tejedor SanzJosé Marco BergesEmilio Eiroa GarcíaHipólito Gómez de las RocesSantiago Marraco Solana 

Presidents dende a transiciónEditar

Rechimen preautonomico

Rechimen autonomico

ReferenciasEditar

Vinclos externosEditar