Abrir menú principal
Este articlo ye sobre l'actual pueblo latín de Belchica. Pa leyer sobre os pantalons d'a vestimenta tradicional altoaragonesa leiga valons (ropa).
Valons
Walons
Peter Minuit portrait New Amsterdam 1600s light.jpgAdolphe Sax.jpgFélicien Rops.jpg
Peter Minuit · Adolphe Sax · Félicien Rops
Rechions con comunidatz importants
Flag of Wallonia.svg Valonia
Flag of Flanders.svg Flandres
Flag Belgium brussels.svg Bruselas
Idiomas
Luengas d'Oil, especialment Valón y francés
Relichión
Catolicismo.

Os valons son quasi 3 millons d'habitants d'o sud de Belchica que charran una luenga propia, o valón, pareixita a lo francés que tamién parlan y son cristians catolicos.

LuengaEditar

Ta más detalles, veyer l'articlo idioma valónveyer os articlos [[{{{2}}}]] y [[{{{3}}}]]veyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] y [[{{{6}}}]]veyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] y [[{{{10}}}]].

A luenga propia d'os valons ye o valón, una luenga d'oil, encara que en Tournai y Mons se charra o picardo, y en o cabo suroriental en contacto con o luxemburgués se charre o gaumais, variant d'o idioma lorenés.

O francés standard ye en camín de sustituir a lo valón e se fa servir como luenga oficial dende antigo. O francés lo parlaban ya las clases altas de tota Belchica dende o sieglo XVIII y a burguesía s'identificaba con a cultura y ideyolochía de Francia y no con Valonia. O francés yera oficial por eixemplo entre 1795 y 1815 quan Belchica feba part de Francia). D'esta traza a sustitución d'as "luengas d'Oil" u "dialectos d'Oil" en territorios no franceses por part d'o francés ye una traza de sustitución lingüistica pareixita a la progresiva castellanización d'a luenga escrita y posterior sustitución d'o idioma navarro-aragonés en Navarra, Aragón y comarcas churras.

En o sieglo XIX bells periodicos se publicaban en valón. En 1856 se fundó en Lieche a Societé de Littérature Wallonne. Manimenos París atrayeba muito a los escritors, musicos y intelectuals valons, y s'afrancesaban.

Os chermans diciban a los galorromans walah etnonimo deribato de l'adaptación de d'o etnonimo volcae a la luenga chermanica. Os flamencos seguiban dicindo a lo suyos vicins de l'actual belchica d'una traza derivata de walah, walen, y de walen derivan as formas valón y atras que se fan servir en luengas romances. En o sieglo XIX batizan como Valonia a la rechión con capital en Namur. Os lingüistas dicen "valón" a las parlas que se charran dende Lieche dica Tchålerwè,[1] pero o termin "valón" s'aplica a totz os belgas que parlan u charran una luenga de oil, siga valón, siga picardo, siga francés.

HistoriaEditar

Son os continadors lingüisticos y poblacionals d'os galorromans que viviban en a Belchica romana antes d'as invasions d'os francos. En l'Alta Edat meya o suyo territorio feba part d'o Sacro Imperio Román-Chermanico.

ReferenciasEditar

  1. Jean Sellier. Atlas de los pueblos de Europa Occidental. Editorial Paidós.

Veyer tamiénEditar