Puertas de Zaragoza

Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla.

As puertas de Zaragoza yeran os prencipals accesos a la ciudat de Zaragoza a traviés d'as suyas murallas. Zaragoza teneba durant muito tiempo dos murallas, una de piedra y unatra de tochos. Diversas puertas, postigos y trenchs permitiban l'acceso a la ciudat.

Puerta de Sancho
Puerta d'o Carmen
Puerta de Toledo
Puerta de Sant Ildefonso
Puerta de Valencia
Puerta d'el Duque de la Vitoria

Toz istes accesos se zarraban en hibierno a las siet d'a tarde y en estiu a las ueito d'a tarde. O vichilant l'anunciaba dando tres trucos de vara.

Accesos en a muralla romana

editar

Puertas

editar

Se trobaba situada a lo nord-este d'a ciudat, dando la suya frent a lo puent de Piedra sobre lo río Ebro y a las carreteras chenerals de Catalunya, Francia y Uesca.

Per esta puerta i heba gran trachín y movimiento de chents, de carros y de caballos y puede contar-se como la primera d'a ciudat, per trobar-se frent a lo solo paso de l'Ebro en muitos kilometros en a redolada, ye dicir o puent de Piedra.

Teneba dos torretons almenaus a cada suya costau. Un torretón acubillaba la garchola reyal mientres que l'atro la garchola de Manifestaus. As suyas puertas yeran de fierro en cuenta de fusta como yera habitual en atras puertas. Estió espaldada en 1842.

Estió espaldada en 1809.

Estió espaldada en febrero de 1867.

Trenchs y postigos

editar

Accesos en a muralla medieval

editar

Puertas

editar

Tamién clamada o postigo d'o Mercau u postigo d'a Tripería. Estió espaldada en marzo de 1904. Yera d'un solo arco. A suya construcción calendaba de l'anyo 1118, en que fació la suya dentrada en a ciudat per ella Alifonso lo Batallero.

Estió espaldada en octubre de 1904. Se trobaba a lo Norueste d'a ciudat, amán d'a plaza de santo Domingo. Daba salida a los hortals clamaus d'o termin de L'Almozara y cuantos lugars d'a marguin dreita de l'Ebro, en aquera endrecera.

Situada a lo Ueste d'a población chunto a la plaza d'o suyo nombre, yera d'un solo arco de tocho. Estió construyida dimpués d'a Guerra d'o Francés, per haber-se destruyiu de tot la que i heba anteriorment: lo suyo frent daba a la carretera cheneral de Madrid y Navarra y lo Palacio de l'Alchafaría.

Atros nombres que tenió en o pasau yeran puerta de Baltax u de Baltaxio. Ye la sola puerta que pervive.

O suyo nombre actual ye a resultas d'a suya proximidat a lo convento que estió d'os flaires d'o Carmen.

Tien un arco de piedra de pro altura y dos puertas chicotas a los suyos costaus con belunas molduras, en as cuals faltan grans trozos y se pueden veyer bien a resta de muitos impactos de prochectils que revelan o muito que permenó en durant a Guerra d'o Francés.

Ista puerta, de grans proporcions, encara que de pesada forma, s'empecipió a construyir en l'anyo 1830.

Teneba tres ingresos en o centro destinaus pa lo paso d'as personas y dos puertas laterals que serviba pa lo trachín d'autos y caballerías. Tamién se deciba puerta d'as Santas Masas.

Preneba lo suyo nombre per haber estau en aquel puesto, an se cremaban os calavres d'os sentenciaus per o tribunal d'o Santo Oficio.

Estió destruyida enterament durant a Guerra d'o Francés, en 1808. Estió reemplazada per a Puerta d'el Duque de la Vitoria.

Se trobaba a lo nord-este d'a ciudat. Constaba d'un solo arco de piedra, en o cual se veyeban infinidat de sinyals d'as balas recibidas en a Guerra d'o Francés. Daba salida a lo barrio d'as Tenerías, extramuros d'a ciudat. Estió espaldada en chinero de 1869.

Estió desmontada pa estar fundida y lo suyo fierro posteriorment vendiu en 1919.

Yera contigua a la ilesia de Sant Miguel d'os Navarros y frent a lo puent clamau de sant Chusé.

Trenchs y postigos

editar

Bibliografia

editar
  • Cuartero, Raquel y Bolea, Chusé: Antiguas puertas de Zaragoza. Institución Fernando el Católico. Zaragoza, 2013. ISBN 978-84-9911-261-9

Vinclos externos

editar


 
Puertas de Zaragoza
 
Ánchel · Carmen · Cinecha · Cremada · Duque de la Vitoria · Portiello · Sancho · Santa Engracia · Sant Ildefonso · Sol · Toledo · Valencia