O dallo u dalla ye una ferramienta agricola, composata d'una fuella curbata unida a astil. S'emplega ta segar (dallar u redallar) a hierba, cerials, alfalz, feno u ferraina ta lo bestiar. L'actual emplego de medios mecanicos l'ha empentato enta l'oblido en os países desembolicaus, anque que sobrevive en muitas arias rurals y encara se celebran competicions de dallar en bells puestos, como lo País Basco.

Segador emplegando una dalla.

DisenyoEditar

Ista ferramienta amenista un disenyo elaborato ta que lo suyo emplego siga eficient. O dallo se composa d'una fuella y un astil u mango.

A fuella tiene la forma d'arco de radio gran, rematando en punta per lo cabo libre. Se solen fer d'acero, ta que lo desgaste i siga menor.

L'astil u mango se fa de fusta, a metat d'a suya longaria, una traviesa ta fer-la reganchable con a mano dreita d'o segador, dita lo ganchel. En l'aniella d'o suyo cabo se i colocan falcas u cordiellas ta modular a inclinación d'a fuella.

Os dallos tienen por un regular dimensions y forma similars. As diferencias entre ellas penden solo en a forma d'a fuella y la desposición de l'astil. En Aragón, como en a mayor parte d'Espanya, predominan os dallos de mango recto.

As suyas midas penden d'entre bells 120 dica 180 cm de largaria y 80 u 90 centimetros de fuella, estando bells 10 cm l'amplaria d'a fuella.

EmplegoEditar

 
Segadors angleses con dallas a finals d'o sieglo XIX. In the Barley Harvest de Peter Henry Emerson, 1886.

O dallador ha de mover la ferramienta debuixando arcos de dreita enta zurda, tallando en cada dallazo un faixo de hierba u cerial, que alavez se gosará depositar en o costato zurdo, formando bella traza de montonet.

Os resultatos d'a fayena penden en o treballo u l'habilidat que tienga cada segador, consiguindo-se dallar belas 30 u 25 arias de prato si ye que las condicions d'o terreno fan guaire fácil a fayena.

Emplegar lo dallo de contino en deteriora lo canto, fendo-lo reblar seguntes y os dalladors s'han d'aturar de cabo quan ta tornar a esmolar a fuella. Esta actividat ye bien complexa, y precisa d'experiencia per parte d'o treballador, ta privar que se trenque u deforme excesivament l'acero en picar-lo con as forgas u forguetas.

EsmoladuraEditar

 
Dallador ruso esmolando lo dallo con o martiello y la forgueta.

Una labor important ta la suya función correcta ye la esmoladura u trucato. Con obchectivo que la talladura siga eficient, y que la ferramienta dalle la hierba con suavidat, se fa imprescindible d'esmolar-la a sobén, perque las piedras y tochetz que i hai per tierra le desgastan a fuella.

Esta actividat se fa per lo regular trucando levement en o canto tallant d'a fuella con un martiello especial, més chicot, en en dicen martiel, especialment feto ta ixa fayena. Y en o cabo baixo, una punta especial (a dita forgueta) con capeza roma que fa lo efecto d'inclusa.

Una maniera més rapeda, encara que prou menos eficient, ye lo emplego d'una esmoladera u piedra d'esmolar. Ixa operación se puet fer-ie més a sobén, y permite no retirar-se d'o puesto de treballo ta fer-la.

Atras ferramientas relacionatasEditar

Vinclos externosEditar