Diferencia entre revisiones de «Edat Meya tardana»

4 bytes añadidos ,  hace 10 años
Sustituyindo..., replaced: baxo → baixo, Baxa → Baixa (3)
(→‎Se veiga tamién: Sustituyindo..., replaced: beiga → veiga)
(Sustituyindo..., replaced: baxo → baixo, Baxa → Baixa (3))
{{Grafía_87}}
[[Imachen:Joan of arc miniature graded.jpg|thumb|left|150px|Chuana d'Arco]]
A '''BaxaBaixa Edat Meya''' ye o termin emplegato ta describir a istoria [[Europa|europeya]] d'os [[sieglo XIV|sieglos XIV]] e [[sieglo XV|XV]]. Enantes d'este periodo ye l'[[Alta Edat Meya]], e dimpués ye a [[Edat Moderna]] (u [[Renaximiento]]).
 
Arredol d'o [[1300]], e dimpués de bels sieglos de prosperidat en Europa, o creximiento s'aturó. Una serie de [[fambre]]s e plaguas, como a Gran Fambre de [[1315]]-[[1317]] e a [[Peste Negra]], rebaxoronrebaixoron a poblazión a la metat. Ista espoblazió fue acompañata de tensions sozials e guerras endemicas; os debantamientos d'os campesins en [[Francia]] e [[Anglaterra]] e a [[Guerra d'os Zien Anyos]] en son dos eixemplos. A unidat d'a [[Ilesia catolica]] se crebó por o [[Gran Zisma d'Oczident]]. Istos escaizimientos han estato clamatos por os istoriadors a Crisis d'a BaxaBaixa Edat Meya.
 
D'atro canto, lo sieglo XIV tamién estió un periodo de gran progreso ta las [[arte]]s e as [[zenzia]]s. O redescubrimiento d'os textos antigos [[Antiga Grezia|griecos]] e [[Antiga Roma|romans]] produzioron, con o tiempo, un renaximiento d'istas dos arias. O prozeso prenzipió por meyo d'o contauto con os arabes mientres as [[Cruzatas]], pero s'azeleró con a presa de [[Constantinople]] por os turcos, ya que muitos eruditos bizantins se refuchioron en Ozident, prenzipalment en [[Italia]]. Tan y mientres, a imbenzión d'a [[imprenta]] tenió un efecto important en a soziedat europeya. Fazilitó a espardidura d'a parabra e democratizó l'aprendizache; un resultato deribato sería o surtimiento d'a [[Reforma protestante]]. O creximiento d'o [[Imperio Otomano]] remató con a cayita de Constantinople en [[1453]] (l'año d'a fin d'a Guerra d'os zien años), lo que zarró as posibilizaz de comerzio con l'Este. Pero, lo descubrimiento d'[[America]] por [[Cristofo Colombo]] en [[1492]], e a nabegazión arredol d'[[Africa]] por [[Vasco da Gama]] en [[1498]] ubrioron nuebas rutas comerzials, reforzando a economia e o poder d'as economías europeyas occidentals.
 
Toz istos escaizimientos marcan a fin d'a [[Edat Meya]] e o comenzipio d'a [[Edat Moderna]]. Cal notar que a dibisión ye artifizial, ya que l'aprendizache no desapareixió d'a sozietat europeya, e por tanto, aberba prou continuidat entre as [[antigüidat clasica|zebilizazions clasicas]] e a Edat Moderna. Igualment, os istoriadors modernos, prenzipalment en [[Italia]] no fablan d'a BaxaBaixa Edat Meya, sino d'o renaximiento d'o sieglo XIV como transizión dreita a l'era moderna.
 
== Se veiga tamién ==
213 967

ediciones