Diferencia entre revisiones de «Valle d'Anyisclo»

4 bytes eliminados ,  hace 10 años
replaced: de mientres → mientres (2), a mientres → mientres
m (Robot: Reemplazo automático de texto (- á + a ))
(replaced: de mientres → mientres (2), a mientres → mientres)
[[Imachen:Start hand.svg|25px|Bariedaz dialeutals de l'Aragonés]] <small>'''Ista fualla ye escrita en [[Aragonés d'a balle de Bio|l'aragonés d'a balle de Bio]]'''.</small>
 
A '''balle d'Añisclo''' (foneticament /'βaʎeða'ɲisklo/ <small>([[AFI]])</small>, a menut contraita /βaʎɪ'ɲisklo/ <small>([[AFI]])</small>, '''''Bal d'Añisclo''''' en aragonés "''standard''") ye una [[balle]] [[Perineus|perinenca]] d'[[Aragón]], estendita en tota ra suya estensión en a ''comarca'' d'o [[Sobrarbe]], que naixe dretament de ra baixant sur d'o mallo d'[[As Tres Serols]] discorrendo dica més de 10 &nbsp;km dellá, dende ra dita ''[[Cul]] d'Añisclo'' enta ra esembocaduera d'o [[Barranco d'Aso|barrango d'Aso]] en o [[río Bellós|Bellós]].
 
A balle d'Añisclo yá, en chunto con o mallo d'as [[Tres Serols]], [[balle d'Ordesa]], [[Foratars d'Escuaín]] e ra cabelera de ra [[balle de Pineta]], parde integradora d'o [[Parque Nazional d'Ordesa y d'as Tres Serols|Pargue Nazional d'Ordesa e ro Monde Perdito]].
[[Imachen:Anisclo desde collado.jpg|thumb|250px|right|A '''balle d'Añisclo''' embiesta dend'a ''Collada'' d'Añisclo. As planas d' ''O Fulco'' e ''Setulo'' en a draita de ra imachen, con o ''Sarrato Cadón'' despuntando, e l'abruptuara de ra ''Montaña Sensa'' en a ezquiarda.]]
 
Per o norde, a ''Cul d'Añisclo'' be tián es pasos zarratos per o mallo d'as [[Tres Serols]] e ra [[Sierra d'as Zucas]], per meyo ros cuals be hay un paso, que en dizen a ''Collata d'Añisclo'', que comunica con a [[Bal de Pineta|balle de Pineta]], d'alto d'os 2500 m d'alduera. Per l'oeste, a [[Sierra Custodia|Siarra Custodia]] e ro [[Pueyo Mondizieto|Mondiziato]] a separan d'as baixadrechas de ra ''[[Faixa de Pelai]]'' en a [[balle d'Ordesa]]. Per l'este de tot, a mientres, a trabiés de ro dito ''Cuallo Bizeto'' se plega t'a cabelera d'a [[Bal d'a Yaga|balle d'a Yaga]] que dellá e a debant mete ixes que en dizen os [[Foratars d'Escuaín]]. Ansinas, a cabelera de ra balle d'Añisclo bi tien bels d'es puestos més adestacatos d'o Pargue Nazional en os arredols suyos.
 
Uno d'os [[endreito|endraitos]] més destacatos d'ixe segmento d'a balle ye ra dita ''[[Font Blanca|Font Blanga]]'', una biú d'[[augua]] que amaneixe de ra bersande d'o ''Mallo Escuro'', man sud-sudueste d'a [[Punta d'as Solas]] (3002m), formando en a par d'o suyo forato una [[salto d'augua|cadraita]] que baixa a pur de fer-se escruma per a bersande dica baixar-se-be bels 30m. Zerqueta d'este puasto be hay un cubillar (o ''Cubillar de ra Font Blanga'') que ofreze techau á's escursionistas. As [[estiba]]s de ''Setulo'' e ''O Fulco'' marcan o paisache de ra plana d'alduera d'a man ezquierda de ra balle, que s'alza progresibamende como a bersande de [[coma]]s d'as puntas de [[Sierra Custodia|Siarra Custodia]], només interrupta en a man sur per a feriosa lenera, que be fa como una [[estral]]ata graniza en a peña, que ye ro ''barrango d'a Pardina'', que marca ras faixas (''faixa espluca'' e ''faixa pardina'') que se'n han de baixar d'astí dica bels 300 m menos en alduera, alto u baixo, que son os que se cuantan en a guazera 'ro cañón. Per a man draita, que no yá guaire igual, sian de garra planas que agraden á's güellos (e á's [[garra]]s d'els qui be sigan puyatos enta astí), alabez os tozals de [[Tozal d'o Basón|Basón]] e [[Tozal de San Bizenda|San Bizenda]] enfilan os puardos sarrallatos d'as [[Sestrals]] e ro [[Castiello Mayor|Castiato Mayor]] enta ra [[balle de Puértolas|balle de Puárdolas]] en a man sur, e ra fatigosa repuyatuera d'''As Carriatas'' que s'alza t'alto enta ras aldueras d'as [[Tres Marías]] per ''Montaña Sensa'' ([[Sierra d'as Zucas]]). Güeito son as oras que cal pensar a fer-se-be en caminando-la, lo menos o caminant qui quiara desfrutar d'ixas embiestas.
==Flora e bechetazión==
 
A balle d'Añisclo contián una dibersa mezclata d'elementos biocheograficos, per a suya posizión cheografica. Per o sur be penetran as enfluyenzias [[Mar Mediterrania|mediterranias]] que be son plegatas a tabiés de ra [[bal d'a Zinca|balle d'a Zinca]], establindo-se-be [[carrasca|carrasqueras]] e [[pín|pinetas]], de mientres que de ro norde en son caracteristicas as formazións [[Europa|zentroeuropías]] como ras [[fayera]]s, [[abieto|abietars]] e [[selba]]s mistas ta ro fondo d'o cañón.
 
Yá asinas uno d'os més beroyos eixemplos de puastos on se bi puade trobar [[atactofitia]], que ixo yá, un puasto on se bi troban espezies d'ambiandes muit diferents.
 
Una altra d'as més pardiculars situaziós de ro [[endreito|endraito]] natural ye ra persistanzia de fenomenos d'[[imbersión termica]], que be han forzato ra estruturazión imbersa d'os estacheros de ra bechetazión en mutos puestos. Asinas, se bi troban [[carrasca|carrasqueras]] (formaziós tepicament [[xerofilia|xerofilas]] e afezionatas a ra calor) en as leneras més altas de mientres que os estrates més baixos son composatos per [[fayera]]s e [[selba mista|selbas mistas]] en os fundos de ra balle.
 
S'ha de fer señalato, mesmo que lo anterior, que en mutos d'os puastos de ra balle, en as suyas parez a menut estraplomatas, be son chiratos bels d'os endemismos més carateristicos d'o Pargue Nazional. Eixemplos d'esta flora carateristica son a ''[[Pinguicula longifolia]]'' u Biola 'ras peñas, una [[planta]] carnibora bien chicorrona, u ra ''Petrocoptis crassifolia''.
 
[[Categoría:Congostos]]
[[Categoría:Vals pirinencas|AñiscloAnisclo]]
[[Categoría:Articlos en Aragonés d'a val de Vio]]
 
44 227

ediciones