Diferencia entre revisiones de «Elemento quimico»

105 bytes añadidos ,  hace 8 años
sin resumen de edición
m (r2.7.1) (Robot Adhibito: hy:Քիմիական տարրեր)
[[Imachen:Periodic table.svg|thumbnail|320px|[[Tabla periodica d'os elementos]] quimicos.]]
 
O termin '''elemento quimico''' fa referencia a una clase d'[[atomo]]s, totz ells con o mesmo numero de [[protón|protons]] en o suyo [[nuclio atomico|nuclio]]. Sindembargo, por tradición, se gosa decir elemento quimico a ixa sustancia que puede escomponer-se, por meyomedio d'una [[reacción quimica]], en atras mas simplas.
 
Cal esferenciar un "elemento quimico" d'una [[sustancia simpla]]. Asinas l'ozón (O<sub>3</sub>) y o dioxichén (O<sub>2</sub>) son dos sustancias simplas, cadaguna d'ellas con propiedatz diferents. Sindembargo, l'elemento quimico que forma istas dos sustancias simplas ye l'[[oxichén]] (O). Trobamos un atro eixemplo en o [[carbonio]], que se presienta en a naturaleza como [[grafito]] u como diamant ([[estato alotropico|estaus alotropicos]]).
Os nombres d'os elementos proceden d'os suyos nombres en [[idioma griego|griego]], [[latín]], [[idioma anglés|anglés]] u levan o nombre d'o suyo escubridor u ciudat en que s'escubrioron.
* '''Hidrochén''' (H): d'o griego ‘chenerador d'augua’.
* '''Helio''' (He): de l'atmosfera d'o Sol (o dios griego ''[[Helios]]''). S'escubrió por primera vegada en o espectro d'a corona solar mientres un eclipse en 1868, encara que a mayoría d'os scientificos no lo acceptoron dica que se isoló en a Tierra.
* '''Litio''' (Li): d'o griego ''lithos'', ‘roca’.
* '''Berilio''' (Be) de ''beriio'', [[esmeralda]] de color verda.
* '''Neón''' (Ne): nuevo (d'o griego ''neos'').
* '''Sodio''' (Na): d'o latín ''sodanum'' (sosa). O símbolo Na viene d'o latín ''nátrium'' (nitrato de sodio).
* '''Magnesio''' (Mg): de [[Magnesia]], comarca de [[Tesalia]] (Grecia).
* '''Aluminio''' (Al): d'o latín ''alumen''.
* '''Silicio''' (Si): d'o latín ''sílex'', silice.
* '''Potasio''' (K): de l'anglés ''pot ashes'' (‘cenisas’), ya que as cenisas de bellas plantas son ricas en potasio. O simbolo K proviene d'o griego ''kalium''.
* '''Calcio''' (Ca) d'o griego ''calx'', ‘[[calsina]]’. A calsina ye formada por Ca2CO3.
* '''Escandio''' (Sc) de [[Scandia]] (Escandinavia).
* '''Titanio''' (Ti): d'os [[Titans]], os primers fillos d'a Tierra segunte a mitolochía griega.
* '''Vanadio''' (V): d'a diosa escandinava [[Vanadis]].
* '''Cromo''' (Cr): d'o griego ''chroma'', ‘color’.
* '''Manganés''' (Mn): de ''magnes'', magnetico.
* '''Galio''' (Ga): de Gallia (nombre latín de Francia).
* '''Chermanio''' (Ge): de Chermania (nombre latín d'Alemanya).
* '''Arsén''' (As): arsenikon, oropimente[[orpiment]] (''auripigmentum'') amariello.
* '''Selenio''' (Se): de Selene (nombre griego d'a Luna).
* '''Bromo''' (Br): d'o griego ''bromos'', ‘hedor’.
* '''Rutenio''' (Ru): d'o latín Ruthenia (nombre román de Rusia).
* '''Rodio''' (Rh): d'o griego ''rhodon'', color rosau.
* '''Paladio''' (Pd): d'a diosa griega d'a sabiduría, [[Palas AteneaAtena]].
* '''Archent''' (Ag): d'o latín ''argentum''.
* '''Cadmio''' (Cd): d'o latín ''cadmia'', nombre antigo d'o carbonato de zinc. (Probablement porque quasi tot lo cadmio industrial s'obtiene como subproducto en o refinau d'os minerals de zinc).
* '''Praseodimio''' (Pr): de ''prasios'', ‘verde’, y ''dídymos'', ‘chemelo’.
* '''Neodimio''' (Nd): de ''neos-dýdimos'', ‘nuevo chemelo (d'o lantán)’.
* '''Prometio''' (Pm): d'o dios griego Prometeo[[Prometeu]].
* '''Samario''' (Sm): d'o ruso ''samerskite'' (`mineral de samario´).
* '''Europio''' (Eu): d'Europa.
* '''Tulio''' (Tm): de Thule, nombre antiguo de Escandinavia.
* '''Lutecio''' (Lu): de Lutetia, antigo nombre de París.
* '''Hafnio''' (Hf): de Hafnia, nombre latín de [[Copenhague]].
* '''Tantal''' (Ta): de Tantalo, un personache d'a mitolochía griega.
* '''Tungstén''' (W): d'o sueco ''tung sten'', ‘piedra pesada’.
* '''Torio''' (Th): de Thor, dios d'a guerra escandinavo.
* '''Protoactinio''' (Pa): d'o griego ''protos'' (primer) y actinium (nombre latín de l'actinio).
* '''Uranio''' (U): d'a planeta [[Urano (planeta)|Urano]].
* '''Neptunio''' (Np): d'a planeta [[Neptuno (planeta)|Neptuno]].
* '''Plutonio''' (Pu): d'o planetoide [[Plutón (planetoide)|Plutón]].
* '''Americio''' (Am): d'America.
* '''Curio''' (Cm): en honor de Pierre y Marie Curie.
66 130

ediciones