Abrir menú principal

Cambios

15 bytes eliminados ,  hace 7 años
m
ortografía using AWB
:''Iste articlo trata sobre '''EixeyaExeya d'os Caballers'''. Ta atros emplegos d'o toponimo '''EixeyaExeya''' se veiga '''[[EixeyaExeya]]'''.''
 
{{Municipio Aragón
|nombre = EixeyaExeya d'os Caballers
|imachen = [[Imachen:Ejea. Iglesia de San Salvador.jpg|220px|Ilesia de Sant Salvador]]<br>Ilesia de Sant Salvador.
|escudo = Coat of arms os Ejea de los Caballeros.png
|patrón = [[Virchen d'a Oliva]]
|}}
'''EixeyaExeya d'os Caballers''' (''Ejea de los Caballeros'' en [[Idioma castellán|castellán]] y oficialment) ye una [[villa]] [[Aragón|aragonesa]] situata en a [[Provincias d'Espanya|provincia]] de [[Provincia de Zaragoza|Zaragoza]], [[Capital (politica)|capital]] d'a [[Comarcas d'Aragón|comarca]] d'as [[Cinco Villas]] y d'o [[partito chudicial]] d'o suyo nombre, que incluye [[municipio]]s d'a [[Chacetania]].
 
== Toponimia ==
En a [[Edat Meya]] se rechistran estas variants, mas que mas graficas: ''Exea'', ''Exeia'', ''Exeya'', ''Esseia'', ''Exseia'', ''Eiseia'', ''Eçeia'', ''Seia''. En un texto de 1124 coexisten as formas ''Xeia'' y ''Exeia''. L'aparición d'a ''e'' inicial ye común con atros toponimos que encomienzan por ''X'' en tot Aragón, y tamién ye documentata en l'aragonés que se feba servir en o [[Reino de Valencia]] (''Exabierre'', ''[[Exaulín]]'', ''[[Exerica]]'', ''[[Xaraco|Exaraco]]'', ''[[Xeresa|Exeresa]]'', ''[[Exulv]]''). Esta ''e'', a l'egual que a ''i'' de l'aragonés [[aragonés belsetán|belsetán]] y [[aragonés chistabín|chistabín]] en ''ixata''/''ixada'' ye pa fer de refirme vocalico pa favoreixer a pronunciación d'a sibilant fricativa prepalatal xorda en posición inicial <ref>[[Marcelino Cortés Valenciano]] ''Toponimia de las Cinco Villas de Aragón''. Institución Fernando el Católico, 2010</ref>.
 
L'apelativo ''de los Caballeros'' s'emplega en l'oficial dende [[1543]] d'alcuerdo con [[Antonio Ubieto Arteta]], sindembargo actualment se'n conoixen referencias més antigas, como una de [[1402]] (''Datum in villa Exea de los Cavalleros'')<ref>[[María Rosa Gutiérrez Iglesias]]: ''[http://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/10/06/6gutierrez.pdf Notas sobre el Archivo Municipal de Sádaba (Zaragoza) I. Fondos documentales del Archivo Municipal de Sádaba según un inventario general del siglo XVII]''</ref>, atros de [[1457]] de l'archivo provincial de Uesca y de l'archivo municipal d'EixeyaExeya relativos a chodigos d'a familia Argelet,<ref>[[Ana Lacarta]], [[Rebeca Cuenca]], [[Elisa Plana]]: ''[http://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/27/86/10.LosArgeletEjea.pdf Un ejemplo de la actividad crediticia de los Argelet en Ejea de los Caballeros a fines del siglo XV. Investigación y Patrimonio en la provincia de Zaragoza I]''.</ref> y tamién de [[1472]].<ref>[[Miguel Ángel Motis Dolader]]: ''[http://www.dpz.es/turismonuevo/descargas/pdf/propuestas/tauste-dolader.pdf La comunidad judía de la Villa de Tauste durante la Edad Media. Terceras Jornadas sobre la Historia de Tauste, Zaragoza, 2003, pp. 157-237]''.</ref>
 
Bi ha muitos microtoponimos en [[Idioma aragonés|aragonés]], tanto documentals (''Sant Per'', ''Sant Andreu'', ''Canals'' (1110), ''Fraxinet'', ''Gorreia''), como actuals (''Bonet'', ''Las Canales'', ''Cantagrallas'', ''los Cantales'', ''Escallo'', ''Esparteta'', ''Facemón'', ''Los Fajinetes'', ''Golpillar'', ''Val de Don Guillén'', ''El Lagunazo de Moncayuelo'', ''Liscar'', ''Malauta''/''Malanta'', ''Monblán'', ''Ospitaled'', ''Paúles'', ''La Pedrera'', ''El Salobral de Gurrea'' etc...).
 
== Cheografía ==
EixeyaExeya ye en o [[forcallo]] d'os ríos [[Arba de Luesia]] y [[Arba de Biel]], y en o centro d'una fonata que estos ríos y os suyos afluents escarvoron en materials d'o [[terciario]] d'a [[Depresión de l'Ebro]] dende o [[pliocén]].
 
== Demografía ==
 
== Molimentos ==
* [[Ilesia d'o Salvador (EixeyaExeya d'os Caballers)|Ilesia d'o Salvador]], de fins d'o [[sieglo XII]] y principios d'o [[sieglo XIII]], una [[Ilesia (edificio)|ilesia]] en estilo [[Romanico aragonés|romanico]], protechita legalment dende o [[3 de chunio]] de [[1931]] con a suya declaración como ''[[Molimento Nacional]]''. Tien tamién bellos elementos en estilo [[Arte gotico|gotico]] y [[Arte renaixentista|renaixentista]], como a suya [[torre]] gotica d'o [[sieglo XIV]]. O suyo [[Timpano (arquitectura)|timpano]] ye obra d'un [[Mayestros anonimos d'o romanico|mayestro anonimo]], clamato ''[[mayestro d'Agüero]]''.
* [[Ilesia de Santa María (EixeyaExeya d'os Caballers)|Ilesia de Santa María]], en estilo [[Romanico aragonés|romanico]].
* [[Ilesia d'a Virchen d'a Oliva (EixeyaExeya d'os Caballers)|Ilesia d'a Virchen d'a Oliva]], un [[edificio]] d'estilo [[Arte barroco|barroco]] construyito dencima d'una antiga ermita documentata en o [[sieglo XIII]].
 
== Esporte ==
*L'[[atletismo]] ye representato por a [[Club Atletismo Ejea]].
 
== Presonalidatz naixitas d'EixeyaExeya d'os Caballers ==
* [[:Categoría:Naixitos d'EixeyaExeya d'os Caballers]]
 
== Localidatz achirmanatas ==
*[[Imachen:Flag of Occitania.svg|22px]] [[Marmanda]] ([[Aquitania]], [[Occitania]]).<ref name="Hermanamiento">{{es}} [http://www.aytoejea.es/areas/alcaldia/?pg=hermanamiento ''Hermanamiento''], en a pachina web oficial d'EixeyaExeya d'os Caballers.</ref>
*[[Imachen:Flag of Italy.svg|22px]] [[Portogruaro]] ([[Aquitania]], [[Occitania]]).<ref name="Hermanamiento"/>
 
 
== Enrastres externos ==
{{Commonscat|Ejea de los Caballeros|EixeyaExeya d'os Caballers}}
* [http://www.aytoejea.es/ Concello d'Eixeya d'os Caballers].
 
 
{{Municipios Cinco Villas}}
{{Lugars d'EixeyaExeya d'os Caballers}}
 
[[Categoría:Localidatz de Zaragoza]]