Diferencia entre revisiones de «Canis lupus»

1 byte eliminado ,  hace 9 años
sin resumen de edición
m (Robot Adhibito: koi:Кӧин)
{{Grafía_87}}
{{Reformular|Lascorz}}
{{Taxobox_begin | color = pink | name = Lupo}}
{{Taxobox_image | image = [[Imachen:Skandinavisk dyrepark.jpg|249px|Lupo europeyoeuropeu]]
| caption = Lupo europeyoeuropeu, fotografiato en [[Dinamarca]]}}
{{Taxobox_status_placement | color = pink}}
{{Taxobox_status_image | image = [[Imachen:Status iucn2.3 VU.svg|200px]] | caption = BulnerableVulnerable}}
{{Taxobox_end_placement}}
{{Taxobox_begin_placement | color = pink}}
{{Taxobox_end_placement}}
{{Taxobox_section_binomial_simple | color = pink| binomial_name = Canis lupus| binomial_authority = [[Linnaeus]], [[1758]]}}
{{Taxobox_image | image = [[Imachen:Wiki-Canis lupus.png|250px|PoblaziónsPoblacions de '''Canis lupus''' en o mundo]]| caption = DestribuziónDestribución d'os lupos a rolo mundo}}
{{Taxobox_end}}
 
O '''Lupo''' (''Canis lupus'', Linné 1758.) (también clamau '''Llop''' en es charres [[ribagorza]]ns, ''Lobo'' en [[idioma castellán|castellán]] y ''Llop'' en [[idioma catalán|catalán]]) ye un [[mamifero]] [[Carnivora|carniborocarnivoro]] d'a familia d'es [[canidae|canidos]], l'espezieespecie més gran d'ista familia y, a més, l'abantepasatoabantpasato d'es [[can]]s domesticos.
 
EstebaYera profusament destribuitodistribuito per tot l'[[hemisferio norte]] pero actualment en [[Europa]] se troba reduzitoredueito ent'á només belsbells recolons [[MontañaMontanya|muntañenzmuntanyencs]] d'a [[Peninsula Iberica]], [[EscandinabiaEscandinavia]] y [[Europa de l'este]] den'que estiere [[caza]]u per motibosmotivos [[Economía|economicos]] y no pocas begatasvegatas también de superstiziónsuperstición.
 
== SubespeziesSubespecies ==
 
Se'n consideran 31 [[subespeziesubespecie]]s en o mundo, d'entre ás cuasquals en as zagueras añadasanyadas bi han estau eleminatas dibersasdiversas per a suya resemblanza ent'atras. Es [[can]]s y es [[dingo]]s son consideratos, tot y ixo d'as multiples formas que se'n troban güeihuei día, como a subespeziessubespecies domesticas d'o lupo: ''Canis lupus familiaris'' y ''Canis lupus dingo'' respectibamentrespectivament. Lo dingo ey belsbells cans parias d'o sudueste asiatico desziendendescienden d'a suebespeziesubespecie india, més chicota clamata ''Canis lupus pallipes''.
 
Es lupos d'[[Aragón]] (que ya no se'n troban) estieren pertenixenzperteneixents ent'a subespeziesubespecie ''Canis lupus signatus'' (o '''lupo iberico''') que actualment bibevive només en as balsvals d'[[Asturias]], [[Galicia]], [[Cantabria]] y [[Castiella y Leyón]], asinas como a belsbells puestos de [[Portugal]] ey [[Sierra Morena]]. Istes animals pertenixenperteneixen ent'a colla d'as bariedazvariedatz ''lupinas'' d'[[Europa]] y [[Asia]], clarament destinchibles d'as [[America d'o Norte|norteamericanas]] per a suya colorazióncoloración més terrosa per cuentas d'a grisa d'es lupos d'o nuebo[[Nuevo mundoMundo]]. A subespeziesubespecie actual més parellana ent'o lupo iberico, per a mida suya més reduzidaredueida que d'es lupos nortenznortencs, ye rolo lupo italián (''Canis lupus italicus'') que només troba-se en a cordelera d'es [[Apenins]].
 
[[Imachen:Lupo appenninico 3.jpg|thumb|225px|left|O '''lupo italián''' (''Canis lupus italicus'').]]
 
Una atra bariedatvariedat més chicota creye-se que existiba en tiempos istoricoshistoricos en as cordeleras costaneras d'a costa [[Mar Mediterranio|mediterrania]] [[españaEspanya|espanyola]]. Clamada ''Canis lupus deitanus'' (u lupo lebantínlevantín) per Cabrera en o [[1907]], per aberhaber estau descrita a partir d'animals cautibatoscativos en un zoolochico de [[Provincia de Murcia|Murcia]] no ye considerada a tal, si que una colla local d'exemplars chicotezchicotetz d'o lupo iberico. D'ista posible subespeziesubespecie no se'n hantien notiziasnoticias dend'a prenzipanzaprencipanza d'o [[sieglo XX]].
 
Atras subespeziessubespecies d'ista colla (es lupos europeus) se troban en [[EscandinabiaEscandinavia]] y [[Rusia]] en numbros bastante abundanzabundants encara güeihuei, ey con as suyas colors marronosas fan diferenziadiferencia d'as bariedazvariedatz d'[[America d'o Norte]], per an también bi son numbrosos, pero que fan una mida belabella suerte més gran y con una color cheneral d'a capa grisosa.
 
[[Imachen:Canis lupus laying.jpg|thumb|200px|left|Uno d'es grans lupos grisos (''Canis lupus'' subesp. ''occidentalis'') de [[America d'o Norte|Norteamerica]].]]
 
[[Imachen:Canis lupus.jpg|thumb|250px|Lupo d'o norte d'[[Europa]] (''Canis lupus'' subesp. ''lupus''), amostrando raslas trazas de color propias d'as bariedazvariedatz d'o bielloViello mundoMundo.]]
 
Atras bariedazvariedatz se trobebantrobaban antigament en rechions como rolo norte d'[[Africa]], [[Arabia Saudí|Arabia]], rala [[India]], y encara paises de l'estremo d'[[Asia]] como rolo [[Chapón]]. GüeiHuei, muitas d'ixas subespeziessubespecies se troban extinchitas o només presenzpresents en belsbells zoolochicos d'o mundo (como a rolo caso de lupo d'arabiaArabia ''Canis lupus'' subesp. ''arabs''.).
 
Es lupos de l'[[ZircloCirclo polar artico|artico]], ''Canis lupus'' subesp. ''arctos'', son de color totalment blanca ou belasbellas begadasvegadas con l'[[espalla]] grisa, ey constituyen asinas una d'as bariedazvariedatz més bonicas, pero se troban restrinchitos t'as [[banquisa]]s de [[chelo]] de l'artico, totalment aintro d'o [[zirclocirclo polar artico]].
[[Imachen:Canis lupus tracks in sand.jpg|175px|thumb|Trazas de lupo en l'arena.]]
 
{{Commonscat|canis_lupus|lupos}}
* [http://www.signatus.org Signatus.org] En defensa d'o lupo iberico. (en [[idioma castellán|castellán]]).
* [http://es.geocities.com/biologialobo/ Lupo Iberico: EspezieEspecie a Protecher] (en [[idioma castellán|castellán]]).
* [http://web.jet.es/simonmarti/wolf-1.au Ascuita l'odoliu d'es lupos] (en [[idioma castellán|castellán]]).
* [http://www.faunaiberica.org/especies.php3?esp=70 Fauna Iberica: O lupo] Información sobre animals d'a fauna iberica. (en [[idioma castellán|castellán]]).
66 130

ediciones