Diferencia entre revisiones de «Ciudat de Mexico»

7 bytes eliminados ,  hace 9 años
prodUCENn, si estase incoativo sería produceixen, o catalán pierde ixa -c- como en VECINUS > veí
m (Robot Modificato: nah:Āltepētl Mēxihco)
(prodUCENn, si estase incoativo sería produceixen, o catalán pierde ixa -c- como en VECINUS > veí)
A población d'a ciudat de Mexico ye de 8,7 millons d'habitants, encara que l'[[aria metropolitana d'a ciudat de Mexico|aria metropolitana d'a ciudat]] blinca d'as mugas d'o Destrito Federal y s'estendilla sobre 40 municipios d'o [[estato de Mexico]] y 1 municipio d'o estato d'[[Hidalgo]], con una población total de 19,3 millons d'habitants, a segunda aria metropolitana mas gran d'o mundo dimpués de [[Tokio]] y a mas gran d'o continent [[America|americán]], seguntes o Reporte d'Urbanización Mundial d'as [[Nacions Unitas]].<ref>{{en}} [http://www.un.org/esa/population/publications/wup2003/2003WUPHighlights.pdf UN Urbanisation Report]</ref> En un estudeo reyalizato en [[2005]], fue considerata a ueitena ciudat mas rica d'o mundo por [[Producto interior bruto]].<ref name="pwc">{{en}} [http://www.citymayors.com/statistics/richest-cities-2005.html The 150 richest cities in the world by GDP in 2005]</ref> Amás d'estar a capital politica, a ciudat de Mexico ye o centro politico, economico, cultural y educativo de Mexico.
 
A ciudat de Mexico ye situata en a [[val de Mexico]] tamién conoixita como a val d'Anáhuac; un altiplán en o centro de Mexico, a una altaria meyana de 2.240&nbsp;metros, rodiata por as montanyas y vulcans de l'[[Eixe vulcanico transversal]] u a "Sierra Nevada". Fue construyitaconstruita orichinalment por os [[civilización azteca|aztecas]] en [[1325]] sobre una isla en mel meyo d'o [[laco de Texcoco]] con o nombre de [[Tenochtitlán]]. A ciudat fue destruyitadestruita quasi de tot por os [[conqueridor]]s [[Espanya|espanyols]] en o setio de [[1521]], y fue redisenyata y reconstruyitareconstruita en os anyos siguients con o patrón europeu. En [[1524]] se i establió o concello d'a ciudat de Mexico, conoixita por ixas envueltas como ''México Tenustitlán'' y dende [[1585]], oficialment, como ''Ciudad de México''. Os espanyols nombroron o país y a ciudat ''Mexico'' por una tribu azteca que se deciba ''Mexica''.<ref>[http://www.df.gob.mx/ciudad/historia/3.html Historia de la Ciudad de México] Gobierno del Distrito Federal</ref>
 
Fa parte d'a [[Organización d'as Ciudatz d'o Patrimonio d'a Humanidat]].
[[Imachen:MountainIztaccihuatlMexico01.jpg|thumb|left|250px|Iztaccíhuatl dende a dentrata a la ciudat dende l'autopista de [[Puebla]]]]
[[Imachen:Desiertodelosleones Set Dominguez.jpg|thumb|220px|Parque Nacional ''Desierto de los Leones'', d'o Destrito Federal]]
A ciudat de Mexico y a suya aria metropolitana se troban sobre a val d'Anáhuac (u a [[val de Mexico]]) de 3.691&nbsp;km² a una altaria meya de 2.240&nbsp;metros sobre o ran d'a mar y situata en o centro d'a Sierra Neo-Vulcanica, conoixita tamién como [[Sierra Nevada (Mexico)|Sierra Nevada]]. A val ye rodiata por montanyas y vulcans, fueras d'una chicota ubertura a o norte, atrapando asinas a mayoría d'os gases emesos por as industrias y os vehíclos d'a conurbación. En a rechión sud d'a val, as montanyas plegan a altarias de 3.952&nbsp;metros y a l'este blincan d'os 5.000&nbsp;metros (se i troban os vulcans [[Popocatépetl]] y [[Iztaccíhuatl]]). A rechión recibe sistemas anticiclonicos (produixenproducen vientos débils) que no permiten a dispersión d'os contaminants, producitos por as 50.000 industrias que operan en l'aria metropolitana y os 4 millons de vehíclos.<ref>{{es}} [http://www.sma.df.gob.mx/sma/download/archivos/proaire_2002-2010.pdf Secretaría del Medio Ambiente del Distrito Federal, SMA (2002) Programa para Mejorar la Calidad del Aire de la Zona Metropolitana del Valle de México, Gobierno del Distrito Federal]</ref> Os gubiernos federals y locals han implementato numerosos plans ta atenuar o problema d'a contaminación atmosferica, entre ells a observación electronica constant d'a concentración d'os contaminants mas periglosos como l'[[ozono]] y os oxidos de nitrochén. A información se transmite en tiempo real por [[Internet]] y se reporta a intervalos especificos de tiempo en atros meyos de comunicación. Si os nivels de contaminación son mayors que uns nivels creticos, as autoridatz declaran una "continchencia ambiental" que encluye a suspensión de fainas de bellas industrias, un cambeo en l'horario de dentrata a las escuelas primarias y a estensión d'o programa ''Hoy no circula'' ("Hué no circula") a dos días d'a semana. Atras mesuras ambientals que s'han aplicato son l'amilloramiento en a calidat d'os combustibles ([[benzina]] y [[Gasolio|diesel]]), l'amilloramiento d'a tecnolochía industrial y l'aplicación d'un programa d'inspección vehicular bianual. En [[1986]], as arias forestals no urbanas d'as delegacions d'o sud fuoron declaratas Reservas Ecolochicas Nacionals por o president d'a republica. Atras arias d'o Destrito Federal tamién han estato protechitas.
 
Debito a la topografía d'a val, as arias baixas reciben menos precipitacions que as arias altas d'o sud. As delegacions baixas d'Iztapalapa, Iztacalco, Venustiano Carranza y a parti ueste de Gustavo A. Madero son mas xutas y a meya de temperatura ye superior que en as delegacions mas altas d'o sud. Un eixemplo en son Tlalpan y Milpa Alta, trescruzatas por a sierra de [[Pinus|pins]] y [[caixico]]s dita Ajusco. A temperatura meya anyal varía entre os 12&nbsp;° C/16&nbsp;° C pendendo de l'altaria d'a delegación. A temperaturas mas baixas, por un regular rechistratas entre [[chinero]] y [[febrero]], pueden plegar a os -2&nbsp;° C u -5&nbsp;° C acompanyatas de nevazos en l'Ajusco, mientres que as temperaturas mas altas se rechistran mientres o mes de [[mayo]] y pueden plegar a os 32&nbsp;° C.
 
Orichinalment, en a val se trobaba un sistema de lacos conectatos. O mas gran d'o sistema yera o [[Laco de Texcoco]] en o centro d'o qualo se trobaba a isla de Tenochtitlán (o centro d'a ciudat de Mexico). L'augua d'os lacos d'o norte (que se trobaban a una altaria menor) yera salata, mientres que l'augua d'os lacos d'o sud yera dulza. Os [[aztecas]] construyioronconstruyoron diques impresionants ta dividir as auguas salatas d'as auguas dulzas emplegatas ta os cautivos d'as ''chinampas'' y ta protecher a ciudat d'as inundacions periodicas. Un [[aqüeducto]] portiaba l'augua d'o Tozal de [[Chapultepec]] a la isla de Tenochtitlán. Mientres o setio d'a ciudat de México-Tenochtitlán, os conqueridors destruyoron os diques y, en a epoca colonial, as autoridatz optoron por emplir o laco. Actualment, a sección que ha sobrevivito d'o Laco de Texcoco, se troba difuera d'as mugas d'o Destrito Federal, aintro d'o municipio homonimo d'Atenco d'o [[estato de Mexico]]. Tamién ha sobrevivito o Laco dulce de [[Xochimilco]] que se troba a o sud d'a ciudat de Mexico.
 
<div align=center>
Historicament, y dende tiempos [[civilizacions precolombinas|prehispanicos]] a val d'Anáhuac ha estato una d'as rechions mas poblatas de Mexico. Quan se creyó o Destrito Federal, en [[1824]], l'aria urbana d'a ciudat de Mexico s'estendillaba alto u baixo sobre l'aria actual d'a delegación Cuauhtémoc. En primerías d'o [[sieglo XX]], as elites d'a ciudat prencipioron a emigrar enta o sud y l'ueste, y os chicotz lugars d'a redolada, como Mixcoac, San Ángel y Coyoacán, fuoron incorporatos ascape a la creixient conurbación.
 
Dica a decada de [[1980]], o Destrito Federal yera a entidat federativa mas poblata de Mexico. Dende alavez, manimenos, a población s'ha mantenito estable, arredol d'os 8,7 millons. Con o creiximiento a ciudat s'ha enamplato difuera d'as mugas d'o Destrito Federal, sobre 40 municipalidatz d'o [[estato de Mexico]] y una municipalidat d'o estato d'[[Hidalgo]]. Toda l'aria metropolitana teneba, en [[2005]], una población de 19,23 millons d'habitants, una d'as mas poblatas d'o mundo. Manimenos, a [[taxa de creiximiento poblacional|taxa de creiximiento]] anyal de l'aria metropolitana ye muito menor que no pas en as atras aries urbanas de Mexico,<ref name=sintesis>[http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/proyectos/conteos/conteo2005/sintesis.pps Síntesis de Resultados del Conteo 2005] INEGI</ref> un fenomen que se puet atribuyiratribuir a las politicas ambientals de descentralización. A [[taxa de migración]] neta d'o Destrito Federal de [[1995]] a [[2000]] estió negativa.<ref>{{es}} [http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=mpob62&c=3883&e=09 Tasa de emigración, inmigración y migración neta de las entidades federativas]</ref>
[[Imachen:Lomas de Chapultepec.png|thumb|250px|left|Lomas de Chapultepec]]
Encara que forman una sola aria metropolitana, os municipios conurbatos d'os estatos de Mexico y Hidalgo, a esferencia d'as delegacions, tienen un concello propio y son administratos dreitament por os gubiernos estatals. Os municipios conurbatos con mayor población son Ecatepec de Morelos con 1,6 millons d'habitants y Nezahualcóyotl con 1,1 millons.
En a ciudat de Mexico tamién se troban importants comunidatz d'immigrants, mas que mas de [[Sudamerica]] (prencipalment d'[[Archentina]], pero tamién de [[Chile]], [[Colombia]], [[Brasil]] y [[Venezuela]]), d'[[Europa]] (prencipalment d'[[Espanya]], y descendients d'os immigrants d'[[Alemanya]], [[Francia]], y [[Italia]]) de l'[[Orient Proximo]] (prencipalment de [[Turquía]] y o [[Liban]]) y recientment d'[[Asia]] (prencipalment de [[China]] y [[Peninsula de Coreya|Coreya]]). Debito a la integración economica de [[Norteamerica]] baixo o [[NAFTA]], en a ciudat de Mexico tamién se troba un numero significativo de norteamericans.
 
A gran mayoría d'os residents d'a ciudat de Mexico (90,5%<ref>{{es}} [http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=mrel07&c=4140&e=09 Volumen y porcentaje de la población de 5 y más años católica por entidad federativa, 2000] INEGI]</ref>), superior a la meya nacional, son [[catolicismo|catolicos]], encara que o porcentache ha disminuyitodisminuito progresivament en as zagueras decadas.
 
== Esportes ==
66 131

ediciones