Diferencia entre revisiones de «Caracalpacos»

36 bytes añadidos ,  hace 10 años
sin resumen de edición
m (→‎Historia: replaced: cambeyó → cambeó)
{{Grafía_87}}
{{pueblo
|imachen =
|relazionatos = Altros pueblos turqueses
}}
Os '''caracalpacos''' abitanhabitan en [[Caracalpaquistán]] ([[Usbekistán]]), chunto a la [[Mar d'Aral]] y en as riberas d'o río [[Amu-Darya]]. En o censo de 1989 yeran 423.000 endibidosindividuos, o 31 % d'os abitantshabitants de Caracalpaquistán. Charran una luenga turquesa d'a branca [[luengas quipchac|quipchac]]. Son musulmans sunnís seguidors d'a escuela [[Hanafí]]. Lur traza de bidavida tradizionaltradicional ye o [[pastoreyo nomada]], i-abendohabendo tamién pescadors ey agricultors sedentarios en menor mida.
 
== Luenga ==
Dentro d'as luengas turquesas d'a branca quipchak a luenga d'os caracalpacos ye més pareixita a lo [[idioma nogai|nogai]] ey a lo [[idioma cazaco|cazaco]]. A suya forma escrita se basa en o dialeuto[[dialecto]] nororiental ey no se desembolicó dica os añosanyos 20 d'o sieglo XX. S'escribiba en alfabeto latín dica 1928, dende 1938 fan servir o zirilicocirilico, a causa d'a politica linguistica sobieticasovietica que beyóveyó un periglo que os pueblos turqueses d'a ex URSS fesen servir o mesmo alfabeto que en a Turquía kemalista. O suyo etnonimo significa "os gorros negros".
 
== Historia ==
Son menzionatosmencionatos por primera begatavegata en [[Asia ZentralCentral]] a fins d'o sieglo XVII. Caracalpaquistán fue ocupato por o [[Imperio Ruso]] en 1873. En 1925 os sobieticossovieticos proclamoron a ''Oblast'' ("rechión") autonoma de Caracalpac, dentro d'a Republica [[SozialistaSocialista SobieticaSovietica Autonoma de Cazaquistán]], que a més feba parte d'a [[Republica Federatiba SozialistaSocialista SobieticaSovietica Rusa]]. EsdebinióEsdevinió republica autonoma en 1932, pero en 1936 fue adibitaadhibita a Uzbequistán.
 
Dica os añosanyos sisanta d'o sieglo XX o 90 % encara bibibanviviban ey treballaban en o meyo rural. Entre 1960 ey 1970 a situaziónsituación cambeó ey Caracalpaquistán esdebinióesdevinió a rechión més urbanizata d'o Uzbequistán, con o 50 % d'a poblaziónpoblación conzentrataconcentrata en ciudatz[[ciudat]]z. A capital crexiócreixió dica quintuplicar-se ey atras ciudatz triplicoron a suya mida. O esodo[[exodo rural]] se produziónprodució por o desastre ecolochico d'a Mar d'Aral que s'encomenzó a desecar por unos reganos de [[cotón]] no sostenibles.
 
A fins d'os añosanyos 80 d'o sieglo XX puyó l'autoconzenziaautoconcencia d'os Caracalpacos, ey amanixenamaneixen reibindicazionsreivindicacions, destacando-ne:
* Que lis tornen as tierras que agora ocupan os uzbecos.
* Beluns reclaman deseparar-sen d'Uzbequistán ey re-adhibir-sen en Rusia en as condizionscondicions atorgatas a atras republicas autonomas, belatros reclaman o estatuto de republica independient.
 
== Bibliografía ==
* [[Amiram Gonen]], ''DICCIONARIODiccionario DEde LOSlos PUEBLOSpueblos DELdel MUNDOmundo''. 1996 Anaya&Mario Muchnik.
 
[[Categoría:Pueblos turqueses]]
70 315

ediciones