Diferencia entre revisiones de «Chistén»

4 bytes añadidos ,  hace 9 años
→‎Las torres: y la que dices que ye de Tardán, astí se diz que ye a torre de Rins ..XD...
(→‎Las torres: alavez ye mal astí, que diz que ye "la torre de Tardán"...XD...)
(→‎Las torres: y la que dices que ye de Tardán, astí se diz que ye a torre de Rins ..XD...)
[[Imachen:056.Gisten torre02.JPG|thumb|left|180px|La ''[[torre de Tardán]]'' (S. [[Sieglo XVI|XVI]]), a par d'a ilesia, ye la més antigua y tamién més chicota.]]
Chistén ye una villa que ba tenere la suya importanzia historica perque yera el zaguere puesto d'á'n que se saliba ta pasare es puertos ta [[Francia]], y tamién quan se tornaba d'allá t'aquí. Podría estar que se i és de pasare el puerto de Plan per el [[barranco d'a Sallena]], u tamién que se remontás ta'l puerto d'a Madera u d'a Pez per la bal de Taberners (de Biadós t'alto), y tamién, en rematando, per Añes Cruzes. Ye per la suya ubicazión que en Chistén i ban tenere espezial negozio d'el contrabando con as bals franzesas a trabiés d'ixes puertos (ye important que nos aigan quedau puestos con nombres d'ixa epoca, como el ''paso d'es caballos'' en La Sallena) y asinas se fesen grans fortunas ta beluns d'el lugar. Asinas se ban alzare, sobre tot n'es [[sieglo XVI|siglos XVI]] y [[sieglo XVII|XVII]], las torres que son es monumentos prenzipals d'a villa, que n'eban siu més, pero que atualment nos en trobén només que dos.
[[Imachen:045.Gisten torre.JPG|thumb|right|180px|La monumental ''[[torre de Rins]]'', feta per es del Tardán, fendo güembra a casa de Rins, ye protagonista d'una falorieta popular d'a localidat.]]
De la construzión d'una d'estas torres, la més alta, en dizen es bezins de Chistén que ba estare bien curiosa, pos i eba ya en el lugar una torre, la dita '''torre de Tardán''', per baixo d'a ilesia, (propiedat de ''Casa de Tardán'') que yera-i l'argüello d'es amos suyos pos yera el costumbre d'ixes tiempos de fer-se alzare torres t'amostrar qué diners se teneban en a casa, més que no ta defender-se guaire (anque, obiament, tamién yeran utils si nunca se prezisasen ta ixe menister). Alabez, perque es amos de ''Casa de Rins'' se feban d'ire con despecho con es de ''Casa Tardán'', y siempre les feban renuga perque teneban una torre á'l canto d'a ilesia, diz que un diya que yera uno de Rins redindo-se-ne le'n ba dire a l'amo de Tardán: "''¡Cosa no bales, que bales menos qu'un gran d'[[ordio]]!''" y alabez le ba dire l'amo de Tardán "''Pos ya te cal que mires bien... perque este gran d'ordio te foterá un pino debant d'a casa que ni el sol no tornarás a biyere''". Poquez tiempos dimpués, teneban es de Rins una torre que yera dos bezes d'alta la de Tardán, y puesta debant de casa d'éstes ta quitar-les el sol. La dos torres encara las podén biyere á'l puesto, y l'antiguisma portalada de casa Rins debaixo la güembra d'a '''torre de Rins''' siempre en as oras zentrals d'el diya.
 
142 556

ediciones