Abrir menú principal

Castellán andaluz

Iste articlo ye sobre o dialecto andaluz d'o castellán. Ta a localidat d'a provincia de Soria se veiga Andaluz (Soria).
Andaluz
Andalú
Variedat d'o castellán
Dialecto andaluz.png
Situación d'o dialecto andaluz
Localización cheografica
Estato {{{país}}}
País {{{país}}}
Rechión {{{rechión}}}
Parlato en Flag of Andalusia.svg Andalucía
Flag of Gibraltar.svg Chibraltar
Flag Ceuta.svg Ceuta
Flag of Melilla.svg Melilla
Lugars principals
Atras denominacions {{{atras denominacions}}}
Charradors
Oficial en
Reconoixito en {{{reconoixito}}}
Regulato por
Vitalidat
Escritors principals
Rasgos dialectals
Clasificación lingüistica
Indoeuropea
ISO 639-1
ISO 639-2
ISO 639-3
SIL

L'andaluz ye la modalidat (u modalidatz) lingüistica que mira d'abracar las diferents variedatz d'o castellán meridional d'Espanya fablatas a Andalucía, Chibraltar y las ciudatz autonomas de Ceuta y Melilla. Estas variedatz comparten belas caracteristicas, manimenos as diferencias de provincia a provincia son tamién prou importants. L'andaluz gosa d'estallar-se dialectalment en dos faixas, la occidental y la oriental, encara que en l'actualidat se considera que ista división ye basata en criterios subchectibos. En l'andaluz oriental bi ha presencia d'aragonesismos.

Qualques caracteristicas cheneralizatas de l'andaluzEditar

  • Neutralización de "s"/s/ y "z"/"ce, ci" /θ/ inicials u intervocalicas, lo que deriva, seguntes la zona, en seseyo u ceceyo. (pero bi ha una zona d'Andalucía an la neutralización no se produz y se distingue igual como en o castellán septentrional.)
  • Pronunciación d'a "j" velar castellana como una aspirata en cuenta de velar, semellant a l'"h" anglesa, fueras d'en bella part d'o NE andaluz.
  • Aspiración (u desaparición) variable d'un gran numbro de consonants finals de silaba u parola.
  • L'aspiración d'a s final d'as silabas ye un caracter cheneralizau en andaluz y caracteristico d'o castellán medieval que s'interpreta a partir de pronunciacions de plurals en x en cuenca de s por influencia d'a pronunciación d'os repobladors leyoneses u portugueses. La x s'aspiraría enta lo sieglo XVI quan se produciba lo cambio fonetico dende o fonema prepalatal fricativo xordo enta la j velar castellana en lo norte y centro de Castiella,[1] cambio que en Andalucía nunca no se produció por existir l'aspirada que ocupó lo suyo puesto.
  • Tendencia t'a cayedura d'a "d" intervocalica y, en bell caso, d'a "r".

LexicoEditar

Bi ha bell mozarabismo local:

Bi ha arabismos que no s'emplegan en o Norte:

Son mes comuns los arcaísmos castellans desapareixius en o Norte:

Aspectos sociolingüisticosEditar

A Espanya, per un regular, l'andaluz contina estando marcato socialment como una variedat menos prestichiosa que la que se parla en Castiella (castellán septentrional), considerata la estándar en os medios de comunicación. Manimenos, muitas d'as caracteristicas lingüisticas (sobretot foneticas) de l'andaluz pueden veyer-sen reflexatas en os estándars d'o espanyol d'America.

Aspectos culturalsEditar

L'andaluz ye a ormino considerato la luenga d'a musica flamenca. Andalucismos prou conoixitos son asociatos a lo flamenco: cantaor, tocaor, bailaor.

D'entre los vocables andaluces que son entratos en o idioma castellán cheneralizato, bi ye lo de juerga ("baruca, tabola"), orichinato en a pronunciación andaluza de huelga (antigament "folgura, esqueferanza", actualment "aturata laboral").

ReferenciasEditar

  1. (es) Paul M. Lloyd: Del latín al español. Editorial Gredos, 2003, pp 554-556.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 (es) Rafael Lapesa. Historia de la lengua española. Editorial Gredos. (1981). p 512-514.

BibliografíaEditar

Vinclos externosEditar